نحوه فروش سهام جایزه


اطلاع از قیمت بازگشایی سهم می تواند در تصمیم گیری پیرامون حضور یا عدم حضور در مجمع به شما کمک شایان توجهی کند چرا طبق محاسبه شما (در ذیل) اگر شرکت با قیمت فعلی به مجمع برود، پس از بازگشایی، قیمتی پایین تر از حد عرف خواهد داشت

بازگشایی سهام جایزه ختور؛ دی ماه در پرتفوی سهامداران می‌نشیند

مدیر امور سهام شرکت رادیاتور ایران می‌گوید که زمان بازگشایی سهام جایزه ختور در دی ماه اعلام می‌شود.

بازار: گروه بورس؛ در ادامه روند پیگیری درخواست سهامداران حقیقی و حقوقی این بار برخی از مخاطبان عنوان کردند که با توجه به عدم درج زمان دقیق بازگشایی برخی از نمادهای در سامانه کدال، در خواست کردند که پیگیری زمان بازگشایی این نمادها باشند.

تعدادی از مخاطبان عنوان کردند که هنوز سهامدارانی که دارایی سهام جایزه نماد ختور (شرکت رادیاتور ایران) هستند نمی‌توانند آن را معامله کنند. بنابراین خواستار پیگیری زمان بازگشایی سهام جایزه شدند.

نماد ختور با میانگین حجم ماهانه ۸میلیون واحد، سهام شناوری ۴۹درصد، حجم مبنای ۱۰ میلیون واحد، ارزش بازار ۳هزار میلیارد تومانی و ارزش سهام ۴۴.۹۲۰ ریالی در تاریخ ۲۵ آبان ماه در تابلوی بورس ثبت شده است.

طبق اخرین اطلاعات موجود در سامانه کدال آمده است: عنایت به مجوز افزایش سرمایه به شماره مجوز DPM-IOP-۹۹A-۰۳۵ مورخ ۱۳۹۹/۰۴/۰۱ و بر اساس تصمیمات مجمع عمومی فوق العاده مورخ ۱۳۹۹/۰۴/۲۳ با توجه به افزایش سرمایهُ شرکت از مبلغ ۳۰۰,۰۰۰ میلیون ریال به‌مبلغ ۸۵۰,۰۰۰ میلیون ریال ( از محل مطالبات و آورده نقدی مبلغ ۲۰۰,۰۰۰ میلیون ریال، از محل سود انباشته مبلغ ۳۵۰,۰۰۰ میلیون ریال، )، مهلت استفاده از حق تقدم خرید سهام از تاریخ ۱۳۹۹/۰۷/۰۳ لغایت تاریخ ۱۳۹۹/۰۸/۰۲ تعیین شده است.

در بحث سهام جایزه مسئول این شرکت در گفتگو بازار گفت: زمان بازگشایی سهم جایزه و ورود آن به پرتفوی سهامداران در دی ماه اعلام و بازگشایی می‌شود. عمده دلیل عدم بازگشایی آن نهایی نشدن گزارشات و حق تقدم شرکت است.

افزایش سرمایه چیست؟ انواع آن را بشناسیم

افزایش سرمایه چیست؟ انواع آن را بشناسیم

دنیای بورس : این روزها شاهد پیوستن خیل عظیم سرمایه توسط افرادی تازه‌وارد به بورس تهران هستیم. بازاری که از ابتدای سال جاری تاکنون بازدهی بیش از 93 درصدی از آن معامله‌گران کرده است و با اختلاف از دیگر بازارهای سرمایه‌گذاری سبقت گرفته است. یکی از مفاهیمی که این روزها بسیار به گوش بورس‌بازان می‌رسد، خبر افزایش سرمایه شرکت‌ها و رشد قیمت سهام آن‌ها به همین واسطه است.

اکنون پرسشی که شاید برای بسیاری از سرمایه‌گذاران جدید بورسی پیش می‌آید این است که افزایش سرمایه چیست؟ چه شرکت‌هایی مبادرت به افزایش سرمایه می‌کنند؟ چه روش‌هایی برای افزایش سرمایه وجود دارد و تفاوت این روش‌ها در چیست؟ سهام موجود در پرتفوی سهامداران بعد از افزایش سرمایه چه تغییری می‌کند؟ و پرسش‌های دیگری از این دست که در گزارش پیشرو بدان‌ها پاسخ داده می‌َشود.

افزایش سرمایه چیست؟

در یک نگاه کلی شرکت‌ها به منظور تامين منابع مورد نياز برای طرح‌های توسعه‌ای و همچنین پاسخگویی به نياز خود به نقدینگی، اقدام به افزایش سرمایه می‌کنند. در واقع تغییر در میزان سرمایه یکی از روش‌های تامین مالی شرکت‌هاست. در برخی مواقع نیز این راهکار به منظور اصلاح و بهبود ساختار مالی شرکت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

هر شرکت بورسی یا فرابورسی که بخواهد سرمایه خود را به هر دلیلی افزایش دهد، باید تعدادی سهام جدید منتشر کند و به سهامداران بفروشد. به این طریق مبلغ مورد نیاز برای این اقدام تامین می‌شود. تفاوت اصلی میان انواع روش‌های افزایش میزان سرمایه نیز به محل تامین این منابع جدید بازمی‌گردد که در ادامه انواع روش‌ها به تفصیل توضیح داده می‌َشود.

انواع روش‌ های افزایش سرمایه کدامند؟

در مجموع می‌توان 4 دسته کلی برای افزایش سرمایه شرکت‌ها در نظر گرفت که شامل

  1. افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها
  2. افزایش سرمایه از محل سود انباشته (سهام جایزه)
  3. افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات حال شده سهامداران
  4. افزایش سرمایه به روش صرف سهام

1. افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی چیست؟

در افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها، شرکت دارایی‌های ثابت مشهود خود همانند زمین، ساختمان، ماشین‌آلات و تجهیزات، سرمایه‌گذاری‌ها و … را مورد تجدید ارزیابی قرار می‌دهند.

به عبارت دیگر، ارزش دارایی‌ها یک شرکت بر اساس نرخ تورم کشور ارزیابی شده و در ترازنامه به روز می‌شود. با به روز شدن ارزش دارایی‌ها، امکان استفاده از تسهیلات مالی بیشتر نیز وجود دارد. این مهم در شرکت‌های زیان‌ده می‌تواند به‌عنوان محرکی برای تجدید حیات شرکت‌ها محسوب شود.

این موضوع به ویژه برای شرکت‌هایی که مشمول ماده 141 قانون تجارت شده‌اند، از اهمیت زیادی برخوردار است. بر‌اساس قانون تجارت در صورتی که مقدار زیان از نصف سرمایه ثبتی شرکت بیشتر باشد، شرکت مذکور مشمول ماده 141 می‌شود. شرکت زیان‌ده برای خروج از این ماده باید سرمایه خود را به مقداری افزایش دهد تا میزان زیان از نصف سرمایه کمتر شود.

در این روش، درصد مالکیت سهامدار در شرکت تغییری پیدا نمی‌کند. یعنی به همان نسبت که سرمایه شرکت زیاد می‌شود، تعداد سهام فرد نیز افزایش پیدا می‌کند.

2. افزایش سرمایه از محل سود انباشته چیست؟

طبق قانون تجارت شرکت‌ها موظفند سالیانه درصدی از سود خود را بین سهامداران تقسیم نکرده و نزد خود نگهداری شوند. این سود در حسابی تحت عنوان سود انباشته در صورت‌های مالی شرکت‌ها ثبت می‌شود. با افزایش سودهای ذخیره شده و رسیدن به مقدار مناسبی، شرکت‌ می‌تواند از این محل سرمایه خود را افزایش دهد و با این کار منابع جدید مورد نیاز خود را تامین کند.

پس در روش سود انباشته عملا جریان نقدینگی جدید به شرکت وارد نمی‌شود. پس به دلیل اینکه سهامداران پولی برای سهام جدید خود پرداخت نمی‌کنند. در این روش به سهامداران، سهامی تحت عنوان سهام جایزه تعلق می‌گیرد.

3. افزایش سرمایه از محل آورده نقدی چیست؟

در مواقعی که شرکت نیاز به منابع جدید برای طرح‌های توسعه‌ای خود دارد اما سود انباشته مناسبی در اختیار ندارد، ناچار به افزایش سرمایه از محل آورده نقدی سهامداران است. به دلیل اینکه این روش، نیازمند تأمین منابع جدید از سوی سهامداران فعلی شرکت است، شرکت حق استفاده و حضور در آن را ابتدا به سهامداران شرکت می‌دهد.

به این صورت که اوراقی تحت عنوان «حق تقدم سهام» در اختیار سهامداران فعلی قرار می‌گیرد. سهامدار در مدت زمان مجاز برای معاملات این اوراق که معمولا ۲ ماه است و به آن مهلت پذیره‌نویسی گفته می‌شود، دو راهکار دارد.

1. پرداخت مبلغ اسمی سهام: در این روش سهامدار به ازای هر سهم باید مبلغی را در بازه زمانی ۲ ماهه به شرکت پرداخت کند. این مبلغ در ایران معمولا 1000 ریال (قیمت اسمی سهم) است. با این کار پس از طی شدن مراحل افزایش سرمایه، حق تقدم شما تبدیل به سهم عادی می‌شود.

2. فروش حق تقدم: اگر سهامدار به هر علتی تمایل نداشته باشد که از حق تقدم‌های خود استفاده کند، می‌تواند در بازه زمانی ۲ ماهه حق تقدم‌های خود را به سرمایه‌گذاران دیگر بفروشد. این حق تقدم‌ها مانند سهام عادی در بورس قابل معامله هستند. حق تقدم هر سهم با اضافه شدن حرف «ح» پس از نماد آن قابل شناسایی است. به عنوان نمونه حق تقدم ایران خودرو با نماد «خودروح» معامله می‌شود.

4. افزایش سرمایه از روش صرف سهام چیست؟

در این روش، شرکت سهام خود را به مبلغی بیش از قیمت اسمی و از طریق پذیره‌نویسی به فروش رسانده و تفاوت حاصل از قیمت فروش و قیمت اسمی سهام را، به حساب اندوخته منتقل و یا در ازای آن سهام جدید، به سهامداران قبلی می‌دهد.

در افزایش سرمایه به روش صرف سهام به جای انتشار سهام عادی با ارزش اسمی، پذیره‌نویسی سهام جدید ناشی از این عمل به قیمت بازار انجام می‌گیرد. منظور از صرف سهام، اضافه ارزش سهام یعنی مابه‌التفاوت ارزش بازاری و اسمی سهام است. شرکت در خصوص صرف سهام سه کار می‌توانند انجام دهند:

  • انتقال اضافه ارزش به اندوخته شرکت
  • تقسیم نقدی اضافه ارزش به سهامداری قبلی
  • دادن سهام جدید به سهامداران قبلی

در مورد فروش هم دو کار می‌توانند انجام دهند:

  • فروش با حفظ حق تقدم
  • فروش با سلب حق تقدم

بهترین نوع افزایش سرمایه کدام است؟

باید توجه داشت ساختار شرکت‌ها با یکدیگر تفاوت داشته و از آنجایی که هر یک پیچیدگی‌های خاص خود را دارند، نمی‌توان نسخه‌ای کلی برای همه شرکت‌ها در نظر گرفت. در مجموع اما افزایش سرمایه‌ای که سبب ورود منابع جدید مالی به شرکت شود، شرایط مناسب‌تری را برای توسعه فعالیت‌ها رقم می‌زند. بنابراین افزایش میزان سرمایه از طریق آورده نقدی و همچنین صرف سهام به صورت کلی بهتر قلمداد می‌شوند.

همچنین روش تجدید ارزیابی دارایی‌ها از آنجایی که عملا پولی وارد شرکت نشده و صرفا یک عملیات حسابداری برای بهبود صورت‌های مالی شرکت محسوب می‌شود، به ویژه برای شرکت‌های ورشکسته و مشمول ماده 141 قانون تجارت مناسب ارزیابی می‌َشود.

تاثیر افزایش سرمایه بر قیمت سهام

  • قیمت سهام بعد از افزایش سرمایه از محل سود انباشته

در روش سود انباشته درصد مالکیت سهامداران در شرکت تغییری پیدا نمی‌کند. یعنی به همان نسبت که سرمایه شرکت زیاد می‌شود، تعداد سهام سهامداران نیز افزایش پیدا می‌کند. از نظر تئوریک میزان دارایی سهامداران نیز تغییری نمی‌کند، یعنی به همان نسبت که تعداد سهام آن‌ها زیاد می‌شود، قیمت سهام کاهش پیدا می‌کند.

فرض کنید قیمت سهام شرکتی 2000 ریال است و این شرکت از محل سود انباشته ۴۰ درصد افزایش سرمایه می‌دهد. طبق فرمول، قیمت هر سهم جدید به صورت زیر محاسبه میشود:

ریال 1428.6=(0.4+1)/2000= قیمت سهم پس از افزایش سرمایه

قیمت سهام بعد از افزایش سرمایه از محل آورده نقدی

فرض کنید قیمت هر سهم شرکتی ۶۰۰۰ ریال است و این شرکت از محل مطالبات و آورده نقدی ۳۰۰ درصد افزایش سرمایه داده و به ازای هر سهم جدید ۱۰۰۰ ریال (یعنی همان ارزش اسمی) از سهامداران مطالبه می‌کند. قیمت هر سهم جدید و همچنین قیمت حق تقدم سهم این شرکت به صورت زیر خواهد بود:

ریال ۲۲۵۰=3+1/(۱۰۰۰*3)+۶۰۰۰ = قیمت سهم پس از افزایش سرمایه

ریال ۱۲۵۰=۱۰۰۰-۲۲۵۰ = قیمت حق تقدم

قیمت سهام بعد از افزایش سرمایه از محل سود انباشته و آورده نقدی سهامداران (تلفیق دو روش)

افزایش سرمایه به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟

می‌توان اینگونه سوال را مطرح کرد نحوه فروش سهام جایزه که در چه صورتی افزایش سرمایه شرکت به سهامداران تعلق می‌گیرد؟ افزایش سرمایه به سهامداری تعلق می‌گیرد که در تاریخ اجرای مصوبه مجمع عمومی فوق العاده شرکت در این خصوص، مالک سهام شرکت باشد و اصطلاحا در مجمع عمومی فوق العاده افزایش سرمایه، شرکت کند.

سهام جایزه چیست؟

اگر شرکت برای افزایش سرمایه از محل سود انباشته و بدون دریافت هیچگونه وجهی، سهام جدیدی صادر و به سهامداران ارائه کند به این نوع سهم، سهام جایزه گفته می‌شود.

گواهی حق تقدم خرید سهام چیست؟

سهامداران یک شرکت، به نسبت سهم خود، مالک آن شرکت محسوب می‌شوند و پس افزایش سرمایه از محل آورده نقدی سهامداران و مطالبات حال شده در قالب حق تقدم در خرید سهام جدید شرکت نیز در اولویت قرار دارند. به این اولویت، حق تقدم خرید سهام می‌گویند.

باید توجه داشت فقط زمانی که یک شرکت از محل آورده نقدی افزایش سرمایه می‌دهد، به سهامداران شرکت (نسبت به تعداد سهامی که دارند) حق تقدم خرید سهام، تعلق می‌گیرد.

نحوه استفاده گواهی حق تقدم خرید سهام چگونه است؟

پس از افزایش سرمایه، سه حالت کلی در مورد گواهی حق تقدم وجود خواهد داشت:

این گواهی حق تقدم را خود سهامدار به قیمت روز تابلو معاملات می‌فروشد. چنانچه به روش مرسوم ایران باشد کافی است از قیمت خود سهم که روی تابلو معاملات مشاهده می‌کنید ۱۰۰۰ ریال کسر کنید و محدوده قیمت این حق تقدم‌ها را برآورد کنید. مهلت خرید و فروش این اوراق در یک بازه زمانی ۶۰ روزه یا 2 ماهه خواهد بود.

برای آن دسته از سرمایه‌گذارانی که انتظار دارند قیمت سهم مورد نظر در آینده با افزایش مواجه شود، داشتن سهم جدید جذابیت دارد و همین امر باعث می‌شود که فرد مبلغ مطالبه شده توسط شرکت (معمولا در ایران همان ارزش اسمی یعنی ۱۰۰۰ ریال) را به حساب شرکت واریز کند تا گواهی حق تقدم او نحوه فروش سهام جایزه تبدیل به سهم شود. مهلت واریز این وجه نیز در همان بازه زمانی ۶۰ روزه خواهد بود.

برخی از سهامداران ممکن است به علت عدم اطلاع از افزایش سرمایه شرکت و یا به هر دلیل دیگر، در مهلت تعیین شده هیچ اقدامی نسبت به این گواهی انجام ندهند؛ یعنی سهامدار نه اقدام به فروش می‌کند و نه مبلغ مطالبه شده را به حساب شرکت واریز می‌کند.

در این صورت شرکت پس از پایان مهلت مقرر، این گواهی‌ها را که اصطلاحا به آن حق تقدم های استفاده نشده می گویند، حداکثر ظرف مدت ۲۰ روز با رعایت مفاد آیین نامه معاملات بورس، با قیمت روز بازار به عموم سرمایه‌گذاران عرضه کرده و وجوه حاصل از این فروش را، پس از کسر هزینه های مربوطه (هزینه آگهی و هزینه‌هایی از این قبیل که مبلغ چندانی نخواهد بود) به حساب سهامداری که دارنده گواهی حق تقدم بوده، واریز می‌کند.

کدام افزایش سرمایه ها جذابند!؟

اطلاع از قیمت بازگشایی سهم می تواند در تصمیم گیری پیرامون حضور یا عدم حضور در مجمع به شما کمک شایان توجهی کند چرا طبق محاسبه شما (در ذیل) اگر شرکت با قیمت فعلی به مجمع برود، پس از بازگشایی، قیمتی پایین تر از حد عرف خواهد داشت

کدام افزایش سرمایه ها جذابند!؟

سرمایه یک شرکت سهامی از حاصلضرب تعداد سهام شرکت در 1000 ریال ارزش اسمی هر سهم بدست می آید. شرکت ها بنا به مسائل مختلف که عموما مربوط به تامین مالی ست اقدام به افزایش سرمایه یا Raising Capital می کنند که در چنین مواقعی درصدی از سرمایه قبلی را به پیشنهاد هیات مدیره در مجامع فوق العاده به تصویب می رسانند. پس از افزایش سرمایه، سهامداران تعداد سهامشان افزایش خواهد یافت اما به تبع آن قیمت سهام افت خواهد کرد به طوریکه مثلا اگر یک سهامدار قبلا 5 میلیون تومان از آن سهم را در اختیار داشته باشد، پس از مجمع ارزش دارایی اش همان مقدار باقی خواهد ماند (به صورت تئوریک و بدون اعمال نوسانات سهم در طول بازار در روز بازگشایی) اما تعداد سهام افزایش و در نتیجه قیمت هر سهم کاهش خواهد یافت.

اما چندین راه برای افزایش سرمایه پیش روی هیات مدیره قرار دارد که در نهایت بسته به هزینه ها و زمان مربوطه، راه مناسب را انتخاب خواهند کرد. افزایش سرمایه های مرسوم در میان سهامداران شامل سهام جایزه و حق تقدم است که در واقع دسته بندی تخصصی تر هم دارد.

افزایش سرمایه می تواند از محل سود انباشته یا منابع داخلی نظیر اندوخته شرکت یا تجدید ارزیابی دارایی ها باشد که در نهایت سهامدار بدون پرداخت وجهی پس از "ثبت سهام" مالک نحوه فروش سهام جایزه سهامی خواهد شد که به سهام جایزه معروف است.

در روش دوم مرسوم شرکت ها از منابع خارجی یعنی مطالبات و آورده سهامداران اقدام به افزایش سرمایه می کنند که در این حالت به سهامداری که در مجمع شرکت کرده است، مطابق درصد افزایش سرمایه، حق تقدم تعلق خواهد گرفت که این اوراق در بازار معامله خواهد شد و سهامدار اگر به ازای هر حق تقدم مبلغ 1000 ریال ارزش اسمی را به شرکت واریز نماید، پس از ثبت سهام، مالک سهام جدید خواهد شد. البته در این روش، شرکت این اختیار را به سهامدار می دهد که در نیمه راه از حضور در افزایش سرمایه انصراف دهد یعنی در مهلت مقرر به جای واریز وجه حق تقدم خود را فروخته و این امتیاز را به دیگری واگذار نماید.

حالت دیگری نیز از افزایش سرمایه وجود دارد به نام صرف سهام که به ندرت مورد استفاده قرار می گیرد و سهام مربوطه با شرایط ویژه منتشر می شود که به دلیل عدم مقبولیت عام، فعلا به آن نخواهیم پرداخت.

حال پس از آشنایی کلی با ازافزایش سرمایه ها، نحوه بازگشایی سهام پس از برگزاری مجمع فوق العاده و تصویب هیات مدیره را بررسی خواهیم کرد. در چنین شرایطی با توجه به زیاد شدن تعداد سهام منتشر شده، سهم اصطلاحا رقیق شده و قیمتش کاهش می یابد و محاسبه قیمت سهم از روش های زیر صورت خواهد گرفت.

لازم به ذکر است که اطلاع از قیمت بازگشایی سهم می تواند در تصمیم گیری پیرامون حضور یا عدم حضور در مجمع به شما کمک شایان توجهی کند چرا که شرکت از هفته ها قبل اعلام خواهد کرد که در آینده افزایش سرمایه به میزان مشخصی خواهد داد آنگاه طبق محاسبه شما (در ذیل) اگر شرکت با قیمت فعلی به مجمع برود، پس از بازگشایی، قیمتی پایین تر از حد عرف خواهد داشت و لذا سهم قبل یا پس از مجمع باید روند صعودی داشته باشد لذا در بازار بورس مشاهده می کنیم عموما شرکت هایی که افزایش سرمایه پیش رو دارند مدتی با افزایش قیمت مواجه می شوند چراکه بازار معتقد است قیمت پس از بازگشایی عادلانه نخواهد بود و مشتاق به خرید سهم شده و افزایش قیمت صورت خواهد گرفت. عکس نحوه فروش سهام جانحوه فروش سهام جایزه یزه این حالت، ایستا شدن سهم یا کاهش قیمت نیز در بازار بورس مشاهده شده است لذا دانش محاسبه قیمت تئوریک سهم پس از افزایش سرمایه فاکتور کارا و مهمی در سرمایه گذاری در چنین شرکت هایی تلقی می شود. لازم به ذکر است نوسانات قیمت سهم در روز بازگشایی نسبت به قیمت تئوریک صورت خواهد گرفت و ممکن است سهم برای مثال 10% نسبت به قیمت تئوریک که در ذیل محاسبه می شود نوسان کند که این نوسانات و رخدادهای بازار، موضوع بحث ما در این مقاله آموزشی نخواهد بود.

  • افزایش سرمایه از طریق مطالبات و آورده نقدی (انتشار حق تقدم):

حق تقدم منتشر شده به طور ایده آل باید اختلاف 1000 ریالی (معادل مبلغ واریزی به حساب شرکت برای استفاده از حق تقدم و شرکت در افزایش سرمایه) با سهام شرکت داشته باشد و از رابطه زیر بدست می آید.

  • افزایش سرمایه از طریق سودانباشته،اندوخته ،تجدید ارزیابی دارایی (انتشار سهام جایزه):

  • افزایش سرمایه به صورت ترکیبی(انتشار سهام جایزه و حق تقدم)

سهامداری مالک 5000 سهم پتروشیمی پردیس است. قیمت سهام شرکت قبل از نحوه فروش سهام جایزه برگزاری مجمع عمومی فوق العاده جهت تصمیم گیری افزایش سرمایه 10000 ریال است. اگر شرکت در مجمع تصمیم بگیرد 150 درصد افزایش سرمایه بدهد، قیمت سهام این شرکت پس از افزایش سرمایه در هر یک از موارد زیر به صورت تئوریک این گونه خواهد بود.

دارایی سهامدار قبل از مجمع 50 میلیون ریال معادل 5 میلیون تومان است.

  • کل نحوه فروش سهام جایزه افزایش سرمایه از محل انتشار حق تقدم:

در این مرحله به سهامدار حق تقدم تعلق گرفته است لذا مجموع دارایی سهامدار شامل 5000 سهم و 7500 حق تقدم خواهد بود (150% افزایش سرمایه یعنی 1.5 برابر تعداد سهام، حق تقدم تعلق خواهد گرفت) به شرح زیر:

همانطور که مشاهده می شود دارایی سهامدار به صورت تئوریک تغییری نکرده است فقط ترکیب آن تغییر کرده است.

  • کل افزایش سرمایه از محل انتشار سهام جایزه:

در این مجمع به هر سهامدار 1.5 برابر تعداد سهام قبل، جایزه تعلق گرفته است و علاوه بر 5000 سهم قبل، 7500 سهم جدید اضافه خواهد شد که از حاصلضرب 12500 سهم در 4000 ریال، دارایی جدید سهامدار به 5 میلیون تومان خواهد رسید و تغییری در دارایی ایجاد نشده است.

  • افزایش سرمایه ترکیبی؛ برای مثال 50% افزایش سرمایه از طریق آورده نقدی (حق تقدم) و 100% درصد دیگر از طریق منابع داخلی مثلا سود انباشته (سهام جایزه) تامین گردد.

در این روش سهامدار پیش از مجمع مالک 5000 سهم بوده و پس از مجمع 5000 سهم دیگر جایزه گرفته است (100% از محل انباشته) و 2500 حق تقدم (50% از محل آورده نقدی) به وی تعلق گرفته است. در این حالت نیز دارایی تئوریک سهامدار تغییری نکرده است فقط ترکیب آن به شکل زیر درآمده است.

بی شک آینده شرکت و هدف از افزایش سرمایه و سایر موارد مربوط به شرایط بازاری سهم باید در کنار قیمت تئوریک سهم پیش از برگزاری مجمع، مورد توجه سهامداران قرار گیرد.

مزایا و معایب افزایش سرمایه از محل سود انباشته

سود انباشته

شرکت‌های پذیرش‌شده در بورس (شرکت‌های سهامی)، از چندین روش قادر به افزایش سرمایه خود هستند. یکی از روش‌های رایج و البته جذاب، افزایش سرمایه از محل سود انباشته (سهام جایزه) است. در این مطلب به چگونگی این افزایش سرمایه، مزایا و معایب آن و همچنین نحوه محاسبه تعداد سهم، قیمت هر سهم و میزان دارایی پس از افزایش سرمایه از محل سود انباشته، می‌پردازیم.

افزایش سرمایه از محل سود انباشته (سهام جایزه) چیست؟

براساس قانون تجارت، شرکت‌های سهامی هر ساله درصدی از سود کل سالیانه خود را به حسابی با عنوان سود انباشته منتقل کرده و ذخیره می‌کنند. از این حساب می‌توان در مواقع نیاز جهت توسعه کارهای مربوط به تولید و خدمات شرکت استفاده کرد. هدف از این کار افزایش ارزش اسمی شرکت، افزایش تعداد سهام، کاهش قیمت سهم‌ها و به تبع آن، ایجاد جذابیت جهت افزایش سرمایه‌گذاری‌های جدید است.

در واقع، سودی که شرکت‌ها سالیانه از فعالیت‌های خود کسب می‌کنند، درصد بالایی را دوباره به چرخه فعالیت‌های شرکت وارد کرده و درصد کمی را در حسابی ذخیره می‌کنند. به این ترتیب سال به سال ذخیره این حساب روی هم انباشته شده و هرگاه به مبلغ قابل توجهی رسید، طبق نظر و تصمیم هیئت مدیره و سهامداران شرکت، جهت افزایش سرمایه به حساب سرمایه شرکت واریز شده و به صورت سهام در اختیار سهامداران شرکت قرار می‌گیرد که به آن سهام جایزه می‌گویند.

مزایای افزایش سرمایه از محل سود انباشته شرکت

افزایش سرمایه از محل سود انباشته نسبت به سایر روش‌ها، دارای مزیت‌هایی است:

  1. در این روش افزایش سرمایه، سهامدار برای حفظ درصد مالکیت خود، نیاز نیست مانند روش محل آورده نقدی، مبلغی را جهت خرید سهام جدید شرکت پرداخت کند. به همین دلیل به این سهام جدید، سهام جایزه نیز گفته می‌شود و در بین سهامداران، روش محبوبی است.
  2. با این روش، به دلیل افزایش حساب سرمایه شرکت، اعتبار شرکت نیز ارتقا خواهد یافت.
  3. با کاهش قیمت واحد سهام شرکت، جذابیت برای سرمایه‌گذاران فعلی و جدید به وجود خواهد آمد. چرا که از دید عموم، اصولاً سهم‌های با قیمت پایین‌تر پتانسیل رشد داشته و برای سرمایه‌گذاری مناسب‌تراند.
  4. کاهش قیمتی نحوه فروش سهام جایزه که در سهم شرکت اتفاق می‌افتد، در بلندمدت پتانسیل رشد و رسیدن به قیمت سابق را خواهد داشت.
  5. سرعت بالای پروسه افزایش سرمایه از محل سود انباشته و به تبع آن سرعت بالای تبدیل سهام جایزه به سهام عادی جهت انجام معاملات بعدی، به خصوص نسبت به روش افزایش سرمایه از محل آورده نقدی.
  6. کمک به توسعه فعالیت‌ها و سودآوری شرکت، که همانا هدف اصلی هر افزایش سرمایه‌ای است.

معایب افزایش سرمایه از محل سود انباشته شرکت

همان‌طور که این روش افزایش سرمایه دارای مزایایی است، معایبی نیز دارد که به آن‌ها اشاره‌ای می‌کنیم:

  1. در روش افزایش سرمایه از محل سود انباشته، عملاً پولی خارج از شرکت و نقدینگی جدیدی، وارد حساب شرکت نمی‌شود و صرفاً ذخیره و پس‌اندازی است که طی چندین سال از سود شرکت به دست آمده است؛ برخلاف روش آورده نقدی که سهامدارن بابت حق تقدم سهام، پول واریز می‌کنند.
  2. چون پول جدیدی از طرف سهامدارن جهت خرید سهام وارد شرکت نشده است، پس علیرغم افزایش تعداد سهم‌ها، میزان دارایی و درصد مالکیت سهامداران نیز بدون تغییر باقی خواهد ماند.
  3. برای استفاده از روش افزایش سرمایه از محل سود انباشته، اولاً زمان نیاز است تا موجودی حساب سود اندوخته، به میزان قابل توجهی برسد. ثانیاً این روش برای شرکت‌هایی که بازدهی و سوددهی بالایی نداشته باشند، به راحتی قابل استفاده نخواهد بود.

تو دوره سرمایه گذاری، سرمایه گذاری ارزهای دیجیتال، تحلیل تکنیکال، سرمایه گذاری طلا، سرمایه گذاری بورس رو بهت یاد می‌دیم.

روش محاسبه تعداد سهم‌ها، قیمت هر سهم و میزان دارایی، پس از اعمال سهام جایزه به سهامداران

همان‌طور که بیان شد در این روش افزایش سرمایه، تعداد سهم‌ها افزایش خواهد یافت؛ که روش کار به صورت ذیل است:

برای روشن‌تر شدن موضوع، روش کار را با مثال بیان می‌کنیم.

فرض می‌کنیم شخصی مالک ۵۰۰ سهم از یک شرکت سهامی است. این شرکت قصد دارد از محل سود انباشته خود ۲۰۰ درصد افزایش سرمایه بدهد. آخرین قیمت هر سهم از این شرکت قبل از افزایش سرمایه و بسته شدن نماد، ۳۰۰۰ ریال است. حال می‌خواهیم بدانیم این شخص پس از افزایش سرمایه شرکت و اختصاص سهام جایزه، چه تعداد سهم خواهد داشت؟

E برابر است با میزان دارایی شخص، قبل از افزایش سرمایه

A برابر است با سهام جایزه، یا تعداد سهم‌های جدید پس از افزایش سرمایه ۲۰۰ درصدی از محل سود انباشته

B برابر است با کل تعداد سهم‌های شخص پس از افزایش سرمایه ۲۰۰ درصدی از محل سود انباشته شرکت

C برابر است با قیمت جدید هر سهم پس از افزایش سرمایه ۲۰۰ درصدی از محل سود انباشته شرکت

D برابر است با میزان دارایی شخص، پس از افزایش سرمایه

همان‌طور که ملاحظه می‌کنیم، عملاً میزان دارایی شخص، قبل و بعد از افزایش سرمایه از محل سود انباشته شرکت، ثابت و بدون تغییر باقی مانده است. اما به نسبت درصد افزایش سرمایه، تعداد سهم افزایش و قیمت هر سهم کاهش یافته است.

آموزش بورس قسمت 23 – افزایش سرمایه چیست – بهترین نوع افزایش سرمایه – فرمول محاسبه افزایش سرمایه

بیشتر شرکت‎ها در طی چرخه حیات و فعالیت خود در مقاطعی از زمان به دلایل مختلفی همچون توسعه فعالیت‎های جاری خود، حفظ قدرت رقابت و یا اصلاح و بهبود ساختار مالی خود نیاز به منابع مالی بیشتر نسبت به انچه که در اختیار دارند، پیدا می‎کنند. یکی از روش‎های این تامین مالی جدید، افزایش سرمایه می‎باشد.

آموزش بورس افزایش سرمایه چیست - بهترین نوع افزایش سرمایه - فرمول محاسبه افزایش سرمایه

مراحل افزایش سرمایه به شرح زیر می‎باشد:

1- طرح توجیهی افزایش سرمایه تهیه می‎شود و به امضای اعضای هیئت مدیره شرکت مورد نظر می‎رسد. در طرح مذکور، درصد، روش و محلی که مبلغ افزایش سرمایه قرار است در آنجا سرمایه گذاری شود، دقیقا مشخص می‎شود.

2- طرح مورد نظر از طریق سامانه کدال جهت موافقت به سازمان بورس و اوراق بهادار ارسال می‎گردد. کسب موافقت حاسبرس و بازرس قانونی شرکت نیز در این مرحله الزامی است.

3- شرکت حداکثر 60 روز از تاریخ مجوز سازمان بورس مهلت دارد اقدام به افزایش سرمایه کند. عدم شروع پذیره نویسی در مهلت مقرر، موجب ابطال این مجوز گردیده و انجام آن مستلزم دریافت مجوز جدید از سازمان بورس خواهد بود

4- پس از تایید و موافقت سازمان بورس، مجمع عمومی فوق‎العاده به پیشنهاد هیئت مدیره برگزار خواهد شد. در جله مورد نظر سهامداران شرکت، افزایش سرمایه را مورد بررسی و رای گیری قرار می‎دهند تا تصویب شود.

5- مجمع عمومی فوق‎العاده اختیار عملی نمودن افزایش سرمایه را به مدت 2 سال به هیئت مدیره تفویض می‎کند. و هیئت مدیره پس از طی مراحل قانونی و جلب رضایت سازمان بورس اقدام به ثبت این افزایش سرمایه نزد مرجع ثبت شرکت‎ها می‎نماید.

6- پس از آنکه موضوع افزایش سرمایه شرکت در مجمع فوق‎العاده به تصویب رسید، موضوع در روزنامه کثیرالانتشاری که به عنوان روزنامه رسمی شرکت انتخاب شده، منتشر می‎شود تا همه سهامداران از این تصمیم مطلع شوند. همچنین این موضوع در سامانه کدال نیز به اطلاع سهامدارن خواهد رسید.

7- افزایش سرمایه به سهامداری تعلق می‎گیرد که در تاریخ اجرای مصوبه مجمع عمومی فوق‎العاده شرکت مبنی بر افزایش سرمایه، مالک سهام شرکت باشد.

روش‎های افزایش سرمایه

افزایش سرمایه چیست

از محل سود انباشته و اندوختهها در قالب سهام جایزه یا سود سهمی

گاهی اوقات شرکت سود انباشته قابل توجهی دارد یعنی سودی که در سال‎های گذشته به صورت نقدی بین سهامداران تقسیم نشده است و سال به سال انباشته گردیده و به میزان قابل توجهی رسیده است. در نتیجه شرکت تصمیم می‎گیرد از محل سود انباشته افزایش سرمایه خود را انجام دهد. چون در این حالت سهامداران پولی بابت اوراق جدید پرداخت نمی‎نمایند، اصطلاحاً به آن افزایش سرمایه به روش جایزه می‎گویند. شرکت پس از افزایش سرمایه، سود سهمی (سهام جایزه) به سهامداران خود پرداخت می‎کند.

پس از افزایش سرمایه، قیمت تعادلی جدید سهام را می‎توان به صورت زیر برآورد کرد:

افزایش سرمایه چیست

مثال: فرض کنید سهامدار الف تعداد 20000 سهم شرکت ب را قبل از تشکیل مجمع عمومی فوق‎العاده داشته است یا خریداری نموده است. آخرین قیمت سهم در روز بستن نماد در بورس و تشکیل مجمع عمومی فوق‎العاده 6000 ریال می‎باشد. در این حالت سرمایه سهامدار مبلغ 120 میلیون ریال (6000*20000) می‎باشد. شرکت قصد افزایش سرمایه به میزان 30 درصد از محل سود انباشته را دارد. پس از افزایش سرمایه، سهامدار بدون اینکه مبلغی را واریز کرده باشد دارای 60000 سهم (3*20000) شرکت ب خواهد بود. قیمت تعادلی جدید به صورت زیر محاسبه می‎شود:

افزایش سرمایه چیست

یعنی تعداد سهام سهامدار 3 برابر خواهد شد اما متناسب با آن قیمت تعادلی جدید سهم نیز به میزان یک سوم کاهش خواهد یافت. بر روی کاغذ و از لحاظ ریالی تغییری در میزان سرمایه سهامدار مذکور اتفاق نمی‎افتد. البته قیمت سهم پس از افزایش سرمایه، توسط مکانیزم عرضه و تقاضای بورس در روز بازگشایی نماد مشخص خواهد شد که ممکن است از قیمت تعادلی جدید پس از افزایش سرمایه بیشتر یا کمتر باشد و در نتیجه بر میزان سرمایه سهامدار تاثیر خواهد گذاشت.

در توزیع سهام جایزه چون وجهی از سهامدار اخذ نمی‎شود، ساختار ترازنامه شرکت نیز تغییری نمی‎کنند فقط قسمتی از سود انباشته یا اندوخته‎ها به سرمایه منتقل می‎شود و کل حقوق صاحبان سهام تغییری نخواهد داشت.

از محل آورده نقدی سهامداران قبلی و وطالبات در قابل حق تقدم

گاهی اوقات شرکت سود انباشته قابل توجهی ندارد و یا اینکه تصمیمی برای استفاده از سود انباشته جهت افزایش سرمایه را ندارد. در این حالت هیات مدیره شرکت با تصویب مجمع فوق‎العاده تصمیم می‎گیرد از محل آروده نقدی یا مطالبات سهامدارن افزایش سرمایه خود را انجام دهد. در این حالت شرکت برگه‎ای به نام «گواهی حق تقدم خرید» به سهامداران فعلی شرکت به صورت رایگان واگذار می‎نماید. منظور از حق تقدم یعنی اینکه سهامداران یک شرکت، به نسبت سهم خود، مالک شرکت بوده و در خرید سهام جدید شرکت نیز در اولویت قرار دارند. این عمل از کاهش ارزش شرکت جلوگیری می‎کند و از طرف دیگر درصد مالکیت فعلی را برای سهامداران کنونی حفظ می‎نماید.

به ازای چند حق تقدم ، یک گواهی‎نامه حق تقدم صادر می‎شود که با استفاده زا آن می‎توان یک سهم جدید خریداری نمود. در واقع ارزش هر گواهی‎نامه معادل چند برابر ارزش حق تقدم هر سهم می‎باشد.

سهامداران شرکت پس از دریافت گواهی حق تقدم خرید سهام، می‎توانند به یکی از سه روش زیر اقدام کنند:

1- درصورتی که سهامدار تمایل به مشارکت در افزایش سرمایه داشته باشد، فرم استفاده از حق تقدم را در مهلت تعیین شده که معمولا 60 روز است تکمیل نموده و به شرکت ارسال نماید. همچنین به ازای هر حق تقدم نیز مبلغ 100 تومان (قیمت اسمی سهام) به حساب شرکت واریز نماید تا سهام جدید به نام او صادر شود.

پس از افزایش سرمایه، قیمت تعادلی جدید سهام را می‎توان به صورت زیر برآورد کرد:

آموزش بورس قسمت بیستم و سوم - افزایش سرمایه چیست

2- برخی از سهامداران گواهی حق تقدم خرید سهام خود را در بورس می‎فروشند. این گروه از سهامداران می‎توانند برای فروش گواهی حق تقدم سهام خود، به یکی از شرکت‎های کارگزاری بورس مراجعه و این گواهی را به قیمت روز بازار، به فروش برسانند. این حق تقدم ها مثل سهما عادی در بورس قابل معامله هستند. مثلا حق تقدم فولاد، با نماد فولاد ح معامله می‎شود. قیمت حق تقدم به اندازه آورده سهامدار (معمولا 100 تومان) از قیمت روز سهم اصلی در بازار کمتر است. پس از پایان مهلت مشخص شده که معمولا 60 روز می‎باشد، نماد حق تقدم سهم مورد نظر در تالار بورس متوقف می‎شود. در این روش چون سهامدار از حق تقدم خوش استفاده نمی‎کند، درصد مالکیت وی کاهش می‎یابد.

3- برخی از سهامداران نیز ممکن است به علت عدم اطلاع از افزایش سرمایه شرکت و یا هر دلیل دیگر، در مهلت تعیین شده هیچ اقدامی نکنند. در این حالت، شرکت پس از پایان مهلت مقرر، حق تقدم باقیمانده را با قیمت روز بازار ، در بورس فروخته و مابه التفاوت قیمت اسمی و قیمت بازار را به حساب سهامدارانی که از حق تقدم خود استفاده نکرده‎اند، واریز می‎کند. مجددا در این روش چون سهامدار از حق تقدم خویش استفاده نمی‎کند، درصد مالکیت وی کاهش می‎یابد.

مثال: فرض کنید سهامدار الف تعداد 20000 سهم شرکت ب را قبل از تشکیل مجمع عمومی فوق‎العاده داشته است یا خریداری نموده است. اخرین قیمت سهم در روز بستن نماد در بورس و تشکیل مجمع عمومی فوق‎العاده 6000 ریال می‎باشد. در این حالت سرمایه سهامدار مبلغ 120 میلیون ریال (6000 *20000) می‎باشد. شرکت قصد افزایش سرمایه به میزان 10 درصد از محل آورده نقدی را دارد.

الف. در صورتی که سهامدار از این افزایش سرمایه استقبال کند و قصد شرکت در این افزایش سرمایه را داشته باشد. با توجه به افزایش سرمایه 100 درصدی بایستی معادل 20 میلیون ریال (1000 * 20000) به حساب شرکت واریز نماید.

یعنی در این حالت پس از افزایش سرمایه، سهامدار دارای 40000 سهم (2 * 20000) شرکت ب خواهد بود. قیمت تعادلی جدید به صورت زیر محاسبه می‎شود:

آموزش بورس قسمت بیستم و سوم - افزایش سرمایه چیست

یعنی تعداد سهام سهامدار دو برای شده است و متناسب با آن قیمت تعادلی جدید سهم نیز کاهش خواهد یافت. از لحاظ ریالی تغییری درمیزان سرمایه سهامدار مذکور اتفاق نمی‎افتد. مبلغ 120 میلیون ریال سرمایه وی بوده است و مبلغ 20 میلیون ریال نیز به حساب شرکت واریز نموده است که در مجموع در حال حاضر او صاحب 40000 سهم شرکت ب به قیمت 3500 ریال می‎باشد. البته قیمت سهم پس از افزایش سرمایه، توسط مکانیزم عرضه و تقاضای بورس در روز بازگشایی نماد مشخص خواهد شد که ممکن است از قیمت تعادلی جدید پس از افزایش سرمایه بیشتر یا کمتر باشد و در نتیجه بر میزان سرمایه سهامدار تاثیر خواهد گذاشت.

ب. درصورتی که سهامدار قصد مشارکت قصد مشارکت در افزایش سرمایه را نداشته باشد، می‎تواند حق تقدم‎هایی که به وی تعلق گرفته است را در بازار به فروش برساند. در مثال فوق، سهامدار الف، 20000 حق تقدم مورد نظر را می‎تواند به قیمت هر حق تقدم 2500 ریال (100 ریال پایین‎تر از قیمت تئوریک سهم پس ازبازگشایی) و در مجموع 50 میلیون ریال به فروش برساند. در نحوه فروش سهام جایزه این حالت نیز در میزان سرمایه ریالی سهامدار مورد نظر تغییری ایجاد نمی‎شود. چون این شخص اکنون دارای 20000 سهام به ارزش هر سهم 3500 ریال و همچنین صاحب مبلغ 50 میلیون ریال حاصل از فروش حق تقدم می‎باشد. هرچند در مدت 60 روزی که نماد حق تقدم مذکور در بورس مورد معامله قرار می‎گیرد. قیمت حق تقدم ممکن است برای دفعات زیادی افزایش یا کاهش یابد و در نتیجه لحظه فروش حق تقدم نیز مهم می‎باشد.

ج. سهامدار مثال ما ممکن است در این مدت اقدامی انجام ندهد. در این صورت شرکت، حق تقدم‎های به فروش نرفته یا استفاده نشده را که اکنون به عنوان «حق تقدم استفاده نشده» تلقی می‎شود را در بورس فروخته و ارزش ریالی آن را پس از کسر هزینه و کارمزدهای مورد نظر به حساب سهامدار واریز نماید.

از محل صرف سهام

در این روش شرکت، سهام خود را به مبلغی بیش از قیمت اسمی و از طریق پذیره نویسی بفروش رسانده و تفاوت حاصل از قیمت فروش و قیمت اسمی سهام را به حساب اندوخته منتقل و یا در ازای آن سهام جدید، به سهامداران قبلی می‎دهد. در واقع صرف سهام تفاوت قیمت اسمی و قیمت فروش یک سهم توسط شرکت است. در صورتی که قیمت سهام منتشره کمتر از قیمت اسمی باشد، ما به التفاوت به حاسب کسر سهام منظور می‎شود که در ایران ممنوع می‎باشد.

از محل تجدید ارزیابی دارایی‎ها

در کشور ایران از روش حسابداری تعهدی استفاده می‎شود یعنی دارایی‎هایی که خریداری نحوه فروش سهام جایزه می‎شوند به بهای تمام شده تاریخی یا همان بهای خرید در حساب‎ها ثبت می‎شوند. با توجه به تورم موجود و پس از گذشت چند سال، ارزش دارایی‎های ثابت ارزشی بسیار متفاوت از آنچه ثبت شده‎اند، پیدا می‎کنند. در نتیجه شرکت‎ها می‎توانند دارایی‎های ثابت مشهود خود را نظیر زمین، ساختمان، ماشین‎آلات و تجهیزات، سرمایه گذاری‎ها و … را مورد تجدید ارزیابی قرار دهند تا با به روز شدن دارایی ها در ترازنامه موجب شفافیت بهتر صورت‎های مالی و تصمیم‎گیری بهتر سهامداران در خصوص ارزش ذاتی شرکت کردند.

گاهی اوقات شرکت‎هایی که از وضعیت عملیاتی خوبی برخوردارند اما سرمایه اسمی کمی دارند به منظور دریافت تسهیلات مالی بیشتر اقدام به افزایش سرمایه از این محل می‎کنند. یا اینکه شرکت‎هایی که مشمول ماده 141 قانون تجارت هستند، برای خروج از شرایط ورشکستگی و سر و سامان دادن به وضعیت سختار سرمایه اقدام به افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‎ها می‎کنند.

با ثتب افزایش قیمت دارایی‎ها در سمت راست ترازنامه و آنجایی که معادله حسابداری در ترازنامه باید برقرار باقی بماند و بدهی‎های شرکت نیز تغییری نکرده، سرمایه شرکت باید افزایش پیدا بکند تا این معادله برقرار بماند. در این روش پولی به شرکت وارد نمی‎شود و فقط یک عملیات حسابداری در صورت‎های مالی شرکت رخ می‎دهد. به همان مقدار که تعداد سهام شما افزایش پیدا می‎کند قیمت ان کاهش پیدا می‎کند. در نتیجه تغییری در ثروت سهامدار رخ نمی‎دهد. هرچند رقیق شدن سهام شرکت و کاهش قیمت سهام از نظر روانی تاثیر گذار می‎باشد.

کاهش سرمایه

اگر بر اثر زیان‎های وارده حداقل نصف سرمایه شرکت از بین برود، هیأت مدیره مکلف است بلافاصله مجمع عمومی فوق‎العاده صاحبان سهام را دعوت نماید تا موضوع انحلال یا بقاء شرکت مورد رای قرار گیرد. هرگاه مجمع مزبور رای به انحلال شرکت ندهد باید در همان جلسه سرمایه شرکت را به مبلغ سرمایه خود کاهش دهد.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.