مقدار سهام مجاز هر پرتفوی


اگر سهامداری در مهلت مقرر فرم افزایش سرمایه را پر نکند و حق تقدم‌هایش را نفروشد، اصطلاحا گفته می‌شود از حق تقدم‌هایش استفاده نکرده است. در انتهای مهلت تعیین‌شده برای استفاده از حق تقدم‌ها، شرکت حق‌تقدم‌های استفاده‌نشده را حراج می‌کند و پس از کسر کارمزد، مبلغ حاصل را به حساب سهامداران می‌ریزد

نحوه فروش سهام عدالت

سهام عدالت یکی از یارانه‌هایی است که توسط دولت و برای قشر کم‌درآمد ایجاد شد. دولت با هدف رونق درآمد افراد کم‌درآمد و فعالیت آن‌ها در بازار سرمایه، این سهام را ارائه کرده است. فروش سهام عدالت نیز شرایط خاصی دارد که در ادامه به آن‌ها اشاره خواهیم کرد.

در سال‌های اول تمام مسئولیت بر عهده دولت بود و تنها سود سالانه‌ای برای سهام‌دارانی که اطلاعات خود و حساب بانکی آن‌ها کامل بود پرداخت می‌شد. از ابتدای سال پیش آزادسازی آن صورت گرفت. قرار بود در دو بخش سی‌درصدی و یک بخش چهل‌درصدی آزاد شود، که به دلیل شرایط بازار هنوز آن 40 درصد آزاد نشده است.

البته 6۰ درصد آزادسازی شده نیز برای فروخته شدن شرایط متفاوتی دارد که درروش مستقیم همچنان فروشی نیست و سفارش‌ها کنسل شده است.

نحوه فروش سهام عدالت

سهام عدالت به دو روش قابل فروش است. از طریق کارگزاری‌ها یا بانک‌ها این امکان وجود دارد. به واسطه نحوه مدیریت سهام مشخص شده از سمت سهام‌دار، شرایط فروش و نگه‌داری سهام متغیر است. هر کدام از روش‌ها راهکار خاصی دارند که در ادامه به آن‌ها اشاره خواهیم کرد.

از طرفی افراد به دو روش می‌توانند بر سهام خود نظارت داشته باشند که مستقیم و غیرمستقیم است. در این مقاله به بررسی این موضوعات خواهیم پرداخت.

تعیین نحوه مدیریت سهام

از زمانی که دولت اقدام به آزادسازی سهام عدالت کرد یک ماه زمان بود تا سهام‌داران روش نظارت خود را مشخص کنند. افرادی که مشخص نمی‌کردند به صورت خودکار روش غیر مستقیم برای آن‌ها اعمال می‌شد. برای مدیریت سهام دو روش وجود دارد. در ادامه به توضیح آن‌ها خواهیم پرداخت:

روش مستقیم:

در این روش سهام‌داران امکان انجام معاملات و یا فروش سهام خود را در بازار بورس دارند. نظارت سهام بر عهده آن‌ها است و می‌توانند سهام خود را به فروش رسانند یا با آن در بازار بورس اقدام به معامله کنند. در این روش باید به‌وسیله یکی از کارگزاری‌های موجود یا از طریق بانک اقدام به فروش کنید.

فروش به‌وسیله بانک حق رای و نظر ما را سلب می‌کند، پس توصیه نمی‌شود. افرادی که روش مستقیم را انتخاب کردند، اگر از طریق بانک سهام خود را به فروش رسانند هیچ‌گونه نقشی در روند فروش آن نخواهند داشت.

لازم به ذکر است که فروش روش مستقیم، مدت‌ها است که متوقف است. افرادی که سفارش فروش داده بودند، یا مبلغی دریافت نکردند یا بخشی از مبلغ را دریافت کردند و سفارش فروش آن‌ها متوقف مانده است.

روش غیرمستقیم:

در این روش مدیریت سهام به دست دولت است و فرد اجازه معاملات را به دولت می‌دهد. هیچ نظارتی بر فعالیت یا خریدوفروش سهام در این سبک وجود ندارد و سهام‌داران می‌توانند تنها سودی سالانه دریافت کنند یا سهام خود را به فروش رسانند.

دولت نیز مدیریت این سهام را به شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی داده است. این شرکت‌ها پس از انجام معاملات، سود را برای اشخاص واریز می‌کنند. امکان معاملات با این سهم‌ها وجود ندارد و مالک غیرمستقیم آن خواهید بود. برای این دسته از افراد امکان فروش فقط برای آن‌هایی مجاز است که نماد استانی مجاز داشته باشند.

بعد از بررسی‌های انجام شده، تا کنون حدود 30 میلیون نفر سهام‌دار غیرمستقیم و حدود 19 میلیون نفر سهام‌دار مستقیم در این بازار وجود دارد.

نحوه فروش سهام عدالت

پس از آزادسازی سهام توسط دولت برای دو گروه مستقیم و غیرمستقیم، رویکردهای متفاوتی پیش رو است. افراد می‌توانند سهام خود را نگه‌دارند که یا سود آن را دریافت کنند یا با آن‌ها معاملات انجام دهند یا سهام خود را به فروش رسانند.

نحوه فروش سهام عدالت در روش مستقیم

برای افرادی که روش مستقیم را انتخاب کردند دو راه وجود دارد. یکی این‌که سهام خود را نگه‌دارند و روی آن معاملات انجام دهند، که این فرآیند نیاز به سجامی بودن و داشتن پرتفو بورسی فعال یکی از کارگزاری‌ها دارد. از طرفی باید دانش و زمان کافی داشته باشند.

مورد دیگر اینکه برای فروش، به دو روش فروش از طریق کارگزاری‌ها یا بانک‌ها می‌توانند اقدام کنند. در ادامه به توضیح هر یک از این روش‌های فروش خواهیم پرداخت.

لازم به ذکر است که اکنون فروش برای روش مستقیم امکان‌پذیر نیست و متوقف است.

نحوه فروش سهام عدالت در روش غیر مستقیم

برای افرادی که روش غیرمستقیم را انتخاب کردند، امکان نظارت و فعالیت بر روی مقدار سهام مجاز هر پرتفوی سهم‌ها وجود ندارد و آن‌ها می‌توانند یا دریافت سود داشته باشند یا میزان سهم خود از نماد استانی را از طریق پرتفوی فعال کارگزاری‌ها و در صورت مجاز بودن نماد استانی خود به فروش رسانند. افرادی که کد بورس ندارند باید مراحل زیر را طی کنند:

  • ثبت نام سجام و دریافت کد ده رقمی
  • سپس احراز هویت سجام از طریق اپ‌های موجود
  • ثبت نام و احراز هویت در یکی از کارگزاری‌ها و دریافت کد معاملاتی
  • سپس فعال‌سازی پرتفو بورسی
  • مشاهده نماد استانی و تعداد سهام موجود در سایتddn.csdiran.ir

لازم به ذکر است که نام نماد استانی، مخفف نام استان محل سکونت شما است.

مانند: وسرضوی(استان خراسان رضوی)

یا وسفارس(استان فارس)

پس از ورود می‌توانید گواهی سهم خود را نیز مشاهده کنید. سپس با اعمال گزینه تغییر کارگزار ناظر در پرتفو خود و وارد کردن نام سهم و فایل گواهی آن، پس از 2 روز کاری سهم در پرتفو شما قرار می‌گیرد و در تایم معاملات بازار می‌توانید آن‌را به فروش رسانید.

فروش سهام عدالت توسط بانک‌ها

با مراجعه به شعب بانکی که سود سهام عدالت را از آن دریافت می‌کردید، می‌توانید اقدام به فروش بخش آزادسازی شده از سهام عدالت خود کنید. برای انجام این پروسه اختیاراتی به بانک داده می‌شود و اختیاراتی از سهام‌دار سلب می‌شود. یکی از مهم‌ترین معایب این روش نداشتن نظارت بر نحوه فروش سهم‌ها و انواع آن است. میزان مبلغ واریزی و زمان آن نیز مشخص نیست. برای اطلاع بیشتر، جزئیاتی از قرارداد بانک را برایتان شرح خواهیم داد:

  • حق هرگونه اعتراض از مالک سهم در مورد فروش، زمان و قیمت سهم سلب می‌شود.
  • در مرحله اول امکان فروش 30 درصد فراهم است.
  • بانک مجاز است به هر قیمتی که امکان فروش دارد به فروش رساند.
  • انتخاب زمان فروش و سهام مورد نظر به عهده بانک است.
  • مقدار سهام مجاز هر پرتفوی
  • اعتبار قرارداد تا پایان اجرای مفاد سفارش است و امکان تغییر یا لغو برای سهام‌دار وجود ندارد.
  • کلیه هزینه‌های اجرایی به عهده صاحب سهام است و حق برداشت از مبلغ سهام عدالت وجود دارد.

فروش سهام عدالت توسط کارگزاری‌ها

فروش از طریق کارگزاری‌ها به مراتب بهتر از بانک است. یکی از شرایط مطلوب موجود، یعنی فروش سهم‌ها بر اساس میل و نظارت شخصی سهام‌دار، امکان‌پذیر است. در واقع لیست سهام موجود برای شما نمایش داده می‌شود و می‌توانید به دل‌خواه سفارش فروش ثبت کنید. ضمنا این باعث می‌شود تا بتوانید مدیریت درست سهم خود را در دست بگیرید.

برای فروش با این روش لازم است که:

  • ثبت نام سجام و احراز هویت آن را انجام دهید.
  • سپس ثبت نام در کارگزاری مورد نظر و فعال شدن پرتفو بورسی
  • ثبت درخواست فروش و مشخص کردن سهم‌های مورد نظر
  • لازم به ذکر است که شماره تلفن فرد سهام‌دار باید به اسم خودش باشد.

پس از ورود به درگاه فروش سهام عدالت شما می‌توانید روش فروش را انتخاب کنید:

  • لازم است اگر می‌خواهید سهم‌ها را مشخص کنید گزینه مشاهده دارایی سهام را انتخاب کنید.
  • اگر قصد فروش کلی سهام آزادسازی شده را داشته باشید، فروش کلی را انتخاب کنید.

آیا سهام عدالت خود را بفروشیم یا خیر؟

جواب این سوال کاملا به شخصیت، هدف، نوع نگرش و ریسک‌پذیری ما در سرمایه‌گذاری مرتبط است.

ابتدای آغاز آزادسازی، ارزش سهام دو برابر ارزش حال حاضر آن بود. از طرفی امکان فروش برای روش مستقیم مدت‌هاست که متوقف است. پس نگرش بلندمدت و کوتاه‌مدت در این امر تأثیرگذار است.

نحوه عملکرد شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی

شرکت‌ها بعد از اعمال افزایش سرمایه، وارد بازار بورس یا فرابورس می‌شوند. معاملات آن‌ها در بازار بدون محدودیت انجام خواهد شد. نماد این شرکت‌ها ازنظر وضعیت مانند etf ها است، اما از نظر ساختار حقوقی با هم متفاوت هستند.

آن‌هایی که روش غیرمستقیم را انتخاب کردند، باید منتظر تعیین وضعیت شرکت‌های استانی خود باشند. اطلاعات بعد از انتقال از سازمان خصوصی‌سازی به سپرده‌گذاری مرکزی، در انتظار افزایش سرمایه شرکت و درج در بازار بورس یا فرابورس هستند و این پروسه زمان‌بر است. نماد استانی شما، مخفف نام استان محل سکونت شما است.

کلام آخر

سهام عدالت در واقع یارانه‌ای است که دولت برای افزایش درآمد قشر کم درآمد در نظر گرفته است. پس از آزادسازی آن، روش مدیریت سهام توسط سهام‌داران باید مشخص می‌شد. به واسطه انتخاب روش مدیریت سهام، رویکرد‌های متفاوتی پیش رو خواهد بود. در روش مستقیم امکان فروش در حال حاضر وجود ندارد و متوقف است.

افرادی که روش غیر مستقیم را انتخاب کردند، امکان نظارت مستقیم ندارند. آن‌ها می‌توانند سود دریافت کنند یا سهام خود را به فروش رسانند. سهام‌داران غیر مستقیم که نماد استانی آن‌ها مجاز باشد، امکان فروش دارند. همان‌طور که بیان شد، نماد استانی مخفف نام استان محل سکونت شما است. امیدواریم اطلاعات خوبی کسب کرده باشید و بتوانید با توجه به آن‌ها برای فروش یا نگه‌داری سهام خود اقدامات لازم را انجام دهید.

خبرهای تازه برای جاماندگان سهام عدالت

ايسنا : هنوز مشخص نیست چه سهامی در پرتفوی جاماندگان قرار بگیرند. آنطور که اعلام شده است اسامی بنگاه‌هایی مطرح شده که برخی بر این باورند که جزو ۲۰ درصدی است که دولت باید نگه دارد.

خبرهای تازه برای جاماندگان سهام عدالت

تعیین تکلیف جاماندگان سهام عدالت همچنان روی میز دولت قرار دارد و گفته‌های مسئولان حاکی از این است که جاماندگان شناسایی شده‌اند اما منابعی که به عنوان سهام عدالت قرار است در اختیار این افراد قرار بگیرد، هنوز مشخص نیست.

با آزادسازی سهام عدالت در اردیبهشت سال ۱۳۹۹ و قیمت قابل توجه این سهام متاثر از وضعیت بازار سرمایه در آن روزها، بحث مشمول بودن یا نبودن سهام عدالت داغ شد. درحالی که طبق آمار حدود ۴۹ میلیون نفر مشمول سهام عدالت هستند، همواره صدای اعتراض عده‌ای به گوش می‌رسید که چرا با وجود اینکه جزو دهک‌های کم درآمد جامعه هستند، مشمول این سهام نمی شوند.

در هر حال، دولت دوازدهم درحالی به کار خود پایان داد که اعلام شد پرونده ثبت نام سهام عدالت بسته شده است و امکان اینکه مشمول جدیدی پذیرفته شود وجود ندارد. با این حال برخی نماینده های مجلس همچنان قول تخصیص سهام عدالت به جاماندگان را میدادند و آمارهای مختلفی نیز از جاماندگان ارائه می شد و در نهایت نیز زمزمه های یک جامعه آماری ۲۰ میلیون نفری نیز به گوش رسید. البته این آمار هرگز از سوی هیچ مسئولی تایید نشد تا اینکه نمایندگان مجلس شورای اسلامی در لایحه بودجه سال ۱۴۰۱، در مصوبه ای راهکاری برای تعیین تکلیف جاماندگان سهام عدالت در سال ۱۴۰۱ مشخص کردند.

طبق مصوبه مجلس، دولت موظف شد از محل باقی مانده سهام متعلق به دولت یا شرکت های دولتی در بنگاه های قابل واگذاری در هر بازار موضوع گروه های (۱) و (۲) ماده (۲) قانون اجرای سیاست های کلی اصل چهل و چهارم (۴۴) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۲۵ خردادماه ۱۳۸۷ و اصلاحات و الحاقات بعدی آن، نسبت به واگذاری سهام عدالت به مددجویان جامانده تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) مددجویان سازمان بهزیستی کشور و تمامی افرادی که از سهام عدالت برخوردار نشده اند اقدام کند.

بر این اساس، حدود سه ماه قبل حسین قربازاده - رییس سازمان خصوصی سازی - از شناسایی جاماندگان سهام عدالت تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی خبر داد و اعلام کرد که تعداد جاماندگان تحت پوشش این دو نهاد در مجموع حدود سه میلیون و ۳۳۷ هزار و ۷۰۰ نفر هستند که حدود دو میلیون و ۲۵ هزار نفر تحت پوشش بهزیستی و حدود یک میلیون و ۳۰۰ نفر تحت پوشش کمیته امداد قرار دارند.

پرتفوی جاماندگان از چه سهامی تشکیل خواهد شد؟

هنوز مشخص نیست چه سهامی در پرتفوی جاماندگان قرار بگیرند. آنطور که اعلام شده است اسامی بنگاه‌هایی مطرح شده که برخی بر این باورند که جزو ۲۰ درصدی است که دولت باید نگه دارد. درواقع بند ج سیاست‌های کلی اصل ۴۴، به ۸۰ درصد بنگاه‌ها اجازه داده بود واگذار شوند اما در تبصره یک بند ب ماده سه قانون اصل سیاست ۴۴ ذکر شده است که دولت اجازه دارد تا ۲۰ درصد سرمایه گذاری کند. تفسیر حقوقی این است که دولت مکلف است ۸۰ درصد ارزش بازار این بنگاه‌ها را واگذار کند. ۲۰ درصد دیگر را مجاز است حفظ کند و زمانی که میزان شناوری آن پایین آمد، دوباره دولت می‌تواند از طریق سازمان توسعه آن مورد را سرمایه گذاری کند.

باید توجه کرد که دولت دیگر سهام حداکثری ندارد. هرچه سهام باقی مانده از همین شرکت‌های پتروشیمی و پالایشگاه و. است. این شرکت‌ها جزو همان ۲۰ درصد است، ولی تفسیر این است که دولت می‌تواند آن‌ها را واگذار کند. البته برخی هم معتقد هستند دولت نمی‌تواند. این موضوع از معاونت حقوقی استعلام شده است و این معاونت باید پاسخ دهد.

باید به این نکته توجه شود که دولت منابع دیگری برای تخصیص به سهام عدالت ندارد. کل ارزش بازار پرتفوی سهام دولت در تابلوی بورس حدودا ۱۸۶ هزار میلیارد تومان است که حدود ۸۶ هزار میلیارد تومان یعنی نزدیک ۴۰ تا ۴۵ درصد آن وثیقه وام‌هایی است که از سال ۱۳۷۹ به بعد اخذ شده است و امکان واگذاری آن‌ها از هیچ طریقی وجود ندارد. در نهایت هر زمانی معاونت حقوقی پاسخ خود را اعلام کند، امکان تخصیص سهام به مشمولین کمیته امداد و بهزیستی امکان‌پذیر می‌شود.

تکلیف جاماندگان دیگر چه می‌شود؟

در مورد سایر افراد واجد شرایط وزارت اقتصاد و وزارت رفاه باید در یک ساز و کار علمی افراد را شناسایی کنند. در حال حاضر سازوکاری به غیر از پایگاه رفاه ایرانیان وجود ندارد و معاونت مربوطه در وزارت رفاه لیست افرادی که در شش دهکی درآمدی هستند و سهام عدالت ندارند را مشخص کرده است اما تعداد نهایی نیست. زمانی هم که تعداد مشخص شود، باید برای منابع از سوی دولت و مجلس آن تدبیری اندیشیده شود.

حق تقدم‌های استفاده نشده چیست و سرنوشت آنها چگونه است؟

حق تقدم‌های استفاده نشده

آگاهی از قوانین پایه‌ای بازار سرمایه برای هر سرمایه‌گذار بورس ضرورت دارد. اگر در حوزه سرمایه‌گذاری و معامله‌گری در بورس ایران فعال هستید، یکی از موضوعات پایه‌ای که باید در مورد آن اطلاعات کاملی داشته باشید بحث افزایش سرمایه است. احتمالا درباره افزایش سرمایه چیزهایی شنیده‌اید و در این صفحه به دنبال پاسخ این موضوع هستید که تکلیف حق تقدم‌های استفاده نشده چه می‌شود؟ در این مقاله در ابتدا توضیح خواهیم داد که حق تقدم‌های استفاده نشده چیست و در انتها به این موضوع خواهیم پرداخت که سرنوشت حق تقدم استفاده نشده چگونه است. همچنین به یک مطلب جالب در مورد بازی حق تقدم‌های استفاده نشده خواهیم پرداخت که میتواند در طی مدت دو ماه سرمایه‌ی شما را چند برابر کند!

مهلت استفاده از حق تقدم خرید سهام

قبل از اینکه به بحث حق تقدم‌های استفاده نشده بپردازیم لازم است کمی در مورد خود حق تقدم‌ها و مهلت استفاده از حق تقدم سهام صحبت کنیم.

حق تقدم چیست؟

احتمالا با انواع افزایش سرمایه آشنا هستید. یکی از انواع افزایش سرمایه، افزایش سرمایه از محل آورده نقدی است که در این نوع از افزایش سرمایه، نمادی به پرتفوی سهامدارن شرکت اضافه می‌شود که به آن حق تقدم می‌گویند و با حرف “ح” در آخر نماد بورسی شرکت مشخص می‌شود.

برای مثال فرض کنید شما 1000 سهم فملی را دارید و این شرکت قصد دارد از محل آورده نقدی افزایش سرمایه 50 درصد بدهد. اگر شما در مجمع عمومی فوق‌العاده‌ی شرکت در خصوص افزایش سرمایه شرکت کرده باشید، بعد از مجمع نمادی به پرتفوی شما اضافه میشود با عنوان “فملیح” و دارایی شما در این نماد 500 عدد خواهد بود. یعنی باتوجه به افزایش سرمایه 50 درصدی، به اندازه 50 درصد سهام قبلی (1000 سهم)، به شما حق تقدم سهم تعلق خواهد گرفت.

قیمت تئوریک سهم و حق تقدم پس از افزایش سرمایه

معمولا قیمت حق تقدم‌ها 100 تومان کمتر از قیمت خود سهم بازگشایی می‌شود. همچنین توجه کنید قیمت سهم بعد از اضافه شدن حق تقدم‌ها به پرتفوی سهامداران، به همان اندازه کاهش پیدا میکند. برای اینکه بدانید قیمت تئوریک سهم بعد از انواع افزایش سرمایه چه عددی خواهد بود به مقاله زیر مراجعه کنید.

حق تقدم‌ها به چه دردی میخورند؟

بعد از اینکه حق تقدم‌ها به پرتفوی شما اضافه شد یک مهلت دو ماهه تعیین ‌می‌شود و حق تقدم‌ها مانند سهام عادی قابل معامله هستند و شما می‌توانید آنها را به فروش برسانید. البته در اصل، شما در این مدت 60 روزه می‌توانید سه استراتژی مختلف را در خصوص حق تقدم‌ها در پیش بگیرید:

  • حق تقدم‌های خود را بفروش برسانید.
  • 100 تومان به ازای هر حق تقدم به حساب شرکت واریز کنید و حق تقدم‌ها را به سهم تبدیل کنید.
  • هیچ کاری نکنید!

در مورد هر یک از موارد بالا در ادامه بیشتر صحبت می‌کنیم.

مهلت استفاده از حق مقدار سهام مجاز هر پرتفوی مقدار سهام مجاز هر پرتفوی تقدم‌ها

اگر با مراحل افزایش سرمایه آشنا نیستید پیشنهاد میکنم مقاله مراحل افزایش سرمایه در بورس را مطالعه کنید.

بعد از مجمع عمومی فوق العاده در خصوص تصمیم گیری در مورد افزایش سرمایه، یک اطلاعیه در سایت کدال منتشر می‌شود با عنوان “مهلت استفاده از حق تقدم خرید سهام” که در آن یک مهلت دو ماهه ذکر شده است که در این مدت دوماهه حق تقدم‌ها قابل معامله هستند و کسانی که حق تقدم به آنها تعلق گرفته است می‌توانند حق تقدم را بفروشند و کسانی که ندارند می‌توانند این حق تقدم‌ها را خریداری کنند. یعنی مثل یک سهام عادی قابلیت خرید و فروش دارد. شما در این مدت دو ماهه می‌توانید بارها این حق‌ها را خرید و فروش کنید و از نوسانات آن کسب سود کنید.

برای مثال در تصویر زیر اطلاعیه‌ی مهلت استفاده از حق تقدم وخارزم در کدال را مشاهده می‌کنید.

مهلت استفاده از حق تقدم

در این اطلاعیه زمان مهلت استفاده از حق تقدم و همچنین شماره حساب جهت واریز پول به حساب شرکت درج شده است. همچنین اگر به پیوست اطلاعیه (آیکون سمت چپ) مراجعه کنید، میتوانید آگهی پذیره نویسی افزایش سرمایه را دانلود کرده و از نحوه دسترسی به گواهی حق تقدم و راه‌های ارسال مدارک برای شرکت آگاه شوید.

شما می‌توانید در مدت دو ماهه اعلام شده حق تقدم‌های خود را در بازار مانند سهام عادی به فروش برسانید و درگیر مراحل تبدیل حق تقدم‌ها به سهام نشوید.

اما گاهی پیش میآید که با توجه به اختلاف قیمت حق تقدم‌ها با سهام اصلی، فروش حق تقدم‌ها به صرفه نیست و سهامداران ترجیح می‌دهند به ازای هر حق تقدمی که دارند 100 تومان به حساب شرکت واریز و در افزایش سرمایه شرکت کنند و حق تقدم‌های خود را به سهم تبدیل کنند. برای این کار نیز تا مهلت قانونی استفاده از حق تقدم‌ها زمان دارید.

آموزش گام به گام تحلیل بنیادی برای انتخاب سهم مناسب

برای دانلود کتاب آموزش گام به گام تحلیل بنیادی روی لینک زیر کلیک کنید.

آیا میخواهید در بورس به موفقیت برسید؟ آیا نمیدانید چگونه یک سهم را از منظر بنیادی تحلیل کنید؟ نبود منبع آموزشی مناسب در زمینه تحلیل بنیادی انگیزه ای شد تا در یک کتاب آموزشی به زبانی کاملا ساده و کاربردی، به کمک تصاویر گویا و آموزش گام به گام، روش انتخاب یک سهم را بر اساس نکات بنیادی آموزش داده ایم. قطعا این روش آموزشی را در هیچ کجا پیدا نخواهید کرد! این کتاب الکترونیکی را به تمام کسانی که می خواهند در بازار بورس به موفقیت مستمر برسند توصیه میکنیم .

برای آشنا با مراحل تبدیل حق تقدم به سهم مقاله زیر را مطالعه کنید.
آموزش تبدیل حق تقدم به سهم

اما راه سومی هم وجود دارد و آن این است که هیچ کاری نکنید! یعنی در مهلت تعیین شده حق تقدم‌ها را نفروشید و 100 تومان‌ها را نیز واریز نکنید. در این حالت با پدیده‌ای مواجه می‌شویم به نام حق تقدم‌های استفاده نشده که موضوع اصلی این مقاله است.

حق تقدم استفاده نشده چیست؟

تا اینجا متوجه شدیم که یک مهلتی برای اسفتاده از حق تقدم‌ها تعیین می‌شود (معمولا 60 روز) که در آن بازه زمانی سهامدارن باید برای فروش حق تقدم‌ها یا واریز ارزش اسمی سهام جدید اقدام کنند.

سرنوشت حق تقدم‌های استفاده نشده

اما گاهی پیش می‌آید که افراد مختلف به دلیل عدم آگاه شدن از این مهلت زمانی یا به هر دلیل دیگری موفق به این کار نمی‌شوند. در این حالت یک سری حق تقدم بلاتکلیف باقی می‌ماند که به آن اصطلاحا “حق تقدم‌های استفاده نشده” می‌گویند.

سرنوشت حق تقدم‌های استفاده نشده

در این شرایط حدودا 2 ماه پس از اینکه مهلت استفاده از حق تقدم‌ها به پایان رسیده است، نماد حق تقدم‌ آن سهم دوباره برای چند روز بازگشایی می‌شود و شرکت به نیابت از سهامداران، حق تقدم‌های انها را برای فروش در بازار قرار می‌دهد و افراد دیگر می‌توانند این حق تقدم‌های استفاده نشده را خریداری کنند. در این شرایط سهامدار عمده سهم موظف است حق تقدم‌های استفاده نشده را در آن زمان خریداری کند.

تعیین قیمت حق تقدم‌های استفاده نشده

پس از به پایان رسیدن مهلت استفاده از حق تقدم‌ها، دیگر کنترل و سرنوشت حق تقدم‌های استفاده نشده در اختیار صاحبان آنها نیست و شرکت آنها را معمولا با قیمت 100 تومان کمتر (گاهی هم کمتر) از قیمت روز سهم اصلی در بازار به فروش میرساند و مبلغ حاصل از فروش این حق تقدم‌های استفاده نشده به عنوان مطالبات سهامداران در حساب شرکت باقی می‌ماند.

پول صاحبان حق تقدم‌های استفاده نشده چه می‌شود؟

فرض کنید شما تکلیف حق‌ تقدم‌های خود را در مهلت تعیین شده مشخص نکردید. در این حالت خود شرکت حق تقدم‌های شما را بفروش می‌رساند و پول آن را نزد خود نگهداری میکند. اگر شما به دنبال زنده کردن پول خود هستید بهتر است با امور سهام شرکت تماس بگیرید و در این مورد از آنها سوال کنید که چکاری باید انجام دهید. قانون خاصی در اینجا وجود ندارد و شرکت‌های مختلف هر کدام راهکار خود را ارائه می‌دهند:

  • ممکن است یک شرکتی از شما شماره حساب بخواهد تا طلب شما را پرداخت کنید
  • ممکن است یک شرکت یک بانکی را مشخص کند و بگوید به شعب فلان بانک برای دریافت پول خود مراجعه کنید.
  • یک شرکت ممکن است اتوماتیک پول شما را به حاسب سجام شما واریز کند.
  • یک شرکت ممکن است مبلغ حاصل از فروش حق تقدم‌های استفاده نشده را به حاسب کارگزاری سهامداران واریز کند و پول شما به موجودی شما در کارگزاری اضافه شود.

به هر حال بهتر است بعد از اینکه حق تقدم‌های استفاده نشده تکلیفش مشخص شد و افزایش سرمایه ثبت شد (اطلاعیه آن در کدال قرار می‌گیرد)، با شرکت مکاتبه کنید و از ماجرا با خبر شوید. در مجموع چیز عجیب غریبی نیست و نگرانی خاصی در این زمینه وجود ندارد، سرمایه شما متعلق به شما است و از بین نخواهد رفت و فقط شاید کمی پیگیری نیاز داشته باشد. بنابراین ما به افراد توصیه می‌کنیم سرنوشت حق تقدم‌ها را به دست خود بگیرید، اما اگر به هر دلیلی در مهلت تعیین شما برای حق تقدم‌های خود اقدامی نکردید نگران نباشید.

کسب سود از بازی حق تقدم‌های استفاده نشده!

در اینجا به نکته‌ای اشاره خواهیم کرد که می‌تواند تهدید را به فرصت تبدیل کند. همواره توصیه شده است که سرنوشت حق تقدم‌های خود را به دست شرکت نسپارید و در مهلت تعیین شده تکلیف آنها را مشخص کنید. اما می‌توان از بازی حق تقدم‌های استفاده نشده سودهای شیرینی را بدست آورد!

برای روشن شدن موضوع اجازه بدهید یک مثال بزنیم. فرض کنید شما در مجمع افزایش سرمایه یک شرکتی بوده‌اید و حالا مقداری حق تقدم به پرتفوی شما اضافه شده است. کاری نداریم درصد افزایش سرمایه چقد بوده است.

فرض کنید قیمت سهم مورد نظر بعد از افزایش سرمایه 140 تومان است و قیمت حق تقدم‌ها نیز 40 تومان است و مهلت استفاده از حق تقدم‌ها به پایان می‌رسد و نماد حق تقدم سهم بسته می‌شود. حال فرض کنیم بعد از 2 ماه که دوباره حق تقدم‌های استفاده نشده به حراج گذاشته می‌شود، قیمت خود سهم به 280 تومان رسیده باشد. در این شرایط قیمت حراج حق تقدم‌های استفاده نشده حدود 180 تومان خواهد بود. یعنی سهم در این مدت 100 درصد رشد کرده است ولی حق تقدم‌های 40 تومانی بیش از 300 درصد رشد قیمت داشته است و اگر کسی در روز‌های آخر، حق تقدم‌های 40 تومانی را خریده بود و هیچ کاری انجام نمی‌داد، بعد از دو ماه مقدار سهام مجاز هر پرتفوی سرمایه‌اش 4 برابر می‌شد! این در حالی است که اگر خود سهم را خریداری کرده‌ بود سرمایه‌ی او 2 برابر شده بود!

می‌بینید که این استراتژی چگونه می‌توان بازدهی بالایی را نصیب شما کند. اما این داستان روی دیگری نیز دارد. فرض کنید سهمی 140 تومان است و حق تقدم‌هایش با قیمت 40 تومان بسته می‌شود و شما با نیت کسب سود رویایی بالا حق تقدم‌های 40 تومانی را خریده‌اید. حال فرض کنید اگر موقع حراج حق تقدم‌های استفاده نشده، قیمت خود سهم به 100 تومان رسیده باشد، قیمت حق تقدم‌های استفاده نشده 1 ریال تعیین می‌شود و عملا در عرض دو ماه کل سرمایه شما از بین خواهد رفت.

در واقع زمانی این استراتژی بازدهی قابل قبولی دارد که شما به درستی روند سهم را در طی دو ماه زمان بین پذیره نویسی و حراج حق تقدم‌های استفاده نشده پیش بینی کرده باشید و سهم در آن بازه زمانی رشد خوبی داشته باشد و اگر اشتباه کرده باشید ضرر زیادی را متحمل خواهید شد.

به هر حال با همه این تفاسیر ما توصیه می‌کنیم وارد این بازی قمارگونه نشوید.

آشنایی با حق تقدم سهام

حق تقدم سهام

حق تقدم سهام زمانی به سهامدار تعلق می‌گیرد که شرکت قصد افزایش سرمایه از محل آورده و مطالبات داشته باشد و سهامدار در مجمع فوق‌العاده تصویب افزایش سرمایه شرکت کند.

البته منظور از شرکت در مجمع این نیست که سهامدار حتما باید در این گردهمایی شرکت کند، بلکه کافی است در تاریخ برگزاری این مجمع سهام آن شرکت را داشته باشید. در این حالت بعد از مجمع افزایش سرمایه، تعدادی حق تقدم به سهامدار تعلق می‌گیرد و به سبد دارایی‌هایش افزوده می‌شود.

حق تقدم سهام چیست؟

وقتی شرکتی افزایش سرمایه می‌دهد، تعداد سهام آن افزایش پیدا می‌کند. افزایش سرمایه از محل آورده و مطالبات هم به این معنا است که به ازای هر برگه سهم جدید، باید مبلغ ۱۰۰ تومان به حساب شرکت واریز شود. اما سهامداران قبلی شرکت این حق را دارند که درصد مالکیت خودشان در شرکت را حفظ کنند. به بیان ساده‌تر، اگر سهامداری قبل از افزایش سرمایه مالک ۵ درصد از شرکت باشد، این حق را دارد که بعد از افزایش سرمایه هم مالکیت ۵ درصدی خودش را حفظ کند. برای این کار، تعدادی حق تقدم در اختیار سهامدار قرار می‌گیرد تا با پرداخت ۱۰۰ تومان به ازای هر حق تقدم، درصد مالکیت خودش در شرکت را حفظ کند.

مثلا فرض کنید شرکتی ۱۰۰۰ سهم دارد و می‌خواهد سهامش را ۱۰۰ درصد از محل آورده افزایش دهد و به ۲۰۰۰ سهم برساند. فرض کنید یکی از سهامداران شرکت قبل از افزایش سرمایه مالک ۵ درصد شرکت باشد. در این حالت، این سهامدار قبل از افزایش سرمایه مالک ۵۰ سهم از شرکت بوده است. برای اینکه این سهامدار بعد از افزایش سرمایه بتواند مالکیت ۵ درصدی‌اش را حفظ کند باید تعداد سهامش به ۱۰۰ سهم برسد. برای همین باید ۵۰ حق تقدم دریافت کند. این سهامدار می‌تواند با پرداخت ۱۰۰ تومان به ازای هر کدام از حق تقدم، حق تقدم‌ها را به سهم عادی تبدیل کند و تعداد سهامش را به ۱۰۰ سهم برساند.

نحوه و مهلت استفاده از حق تقدم

همان‌طور که گفتیم، سهامدارانی که حق تقدم دریافت می‌کنند می‌توانند با پرداخت ۱۰۰ تومان به ازای هر حق تقدم، حق تقدم‌هایشان را به سهم معمولی تبدیل کنند. برای انجام این کار سهامداران باید فرم شرکت در افزایش سرمایه را پر کنند و بعد از واریز مبلغ موردنظر، رسید پرداخت وجه را همراه با فرم افزایش سرمایه برای شرکت بفرستند.

مهلت استفاده از حق تقدم، شماره حساب شرکت و نحوه ارسال فرم شرکت در افزایش سرمایه (که می‌تواند از طریق فکس، پست یا ایمیل باشد) در اطلاعیه‌ای که از طرف شرکت منتشر می‌شود ذکر شده است. شرکت ملزم است تمام این اطلاعات را در سایت کدال منتشر کند.

نکته یک: اگر می‌خواهید در این نوع از افزایش سرمایه شرکت کنید و حق تقدم‌تان را به سهم تبدیل کنید، واجب است اطلاعیه‌های شرکت درباره فرایند افزایش سرمایه و به‌ویژه جزئیات مربوط به پرداخت مبلغ حق تقدم را به دقت بخوانید. اگر یادتان برود یا فرصت را از دست بدهید، راهی برای جبران نیست. همان‌طور که گفته شد شرکت موظف است این اطلاعیه را در سایت کدال منتشر کند، اما اکثر شرکت‌ها علاوه بر کدال، این اطلاعیه را در سایت رسمی خودشان هم منتشر می‌کنند. پس دنبال کردن سایت شرکت‌هایی که سهامشان را دارید، فراموش نشود.

نکته ۲: گاهی ممکن است سهامدار از شرکت مطالباتی داشته باشد. مثلا سود سهام به سهامدار تعلق گرفته باشد، اما سهامدار این سود را دریافت نکرده باشد و این پول در حساب شرکت مانده باشد. در این صورت سهامدار می‌تواند مبلغ اسمی حق تقدم‌ها را از محل این مطالبات پرداخت کند. در فرم افزایش سرمایه مطالبات سهامدار مشخص شده است و سهامدار می‌تواند هنگام پر کردن فرم، می‌تواند موافقت کند که مبلغ حق تقدم‌هایش از محل مطالبات او از شرکت برداشت شود. در این حالت، اگر مطالبات سهامدار کفایت کند، دیگر لازم نیست مبلغی به حساب شرکت واریز کند. به همین دلیل است که به این نوع افزایش سرمایه افزایش سرمایه از محل آورده و مطالبات گفته می‌شود.

نکته ۳: طبق قانون بورس، مهلت استفاده از حق تقدم سهام نباید کمتر از ۶۰ روز باشد.

خرید و فروش حق تقدم سهام

بعد از اینکه حق تقدم‌ها به سبد سهامداران اضافه می‌شود، معمولا ۲ تا ۳ ماه فرصت وجود دارد تا سهامداران مبلغ اسمی حق تقدم‌ها (۱۰۰ تومان به ازای هر حق تقدم) را پرداخت کنند.

اما در این بازه سهامدارانی که به هر دلیلی نخواهند از حق تقدم سهام استفاده کنند می‌توانند حق تقدم‌شان را بفروشند. سهامداران دیگر هم می‌توانند این حق تقدم‌ها را بخرند و در مهلت تعیین شده مبلغ اسمی حق تقدم‌های خریداری شده را پرداخت کنند تا حق تقدم‌هایشان به سهم معمولی تبدیل شود.

نماد حق تقدم چیست؟ ح آخر نمادها یعنی چه؟

اگر سهامداری در مهلت مقرر فرم افزایش سرمایه را پر نکند و حق تقدم‌هایش را نفروشد، اصطلاحا گفته می‌شود از حق تقدم‌هایش استفاده نکرده است. در انتهای مهلت تعیین‌شده برای استفاده از حق تقدم‌ها، شرکت حق‌تقدم‌های استفاده‌نشده را حراج می‌کند و پس از کسر کارمزد، مبلغ حاصل را به حساب سهامداران می‌ریزد

در سری مطلب «بورس به زبان ساده» گفتیم که هر شرکت حاضر در بورس یک نماد معاملاتی مخصوص به خودش دارد. نماد حق تقدم هر شرکت هم با افزودن حرف «ح» به انتهای نماد معاملاتی آن شرکت ساخته می‌شود. مثلا اگر شرکت فولاد مبارکه اصفهان که نماد معاملاتی آن «فولاد» است، بخواهد از محل آورده افزایش سرمایه بدهد، نماد معاملاتی حق تقدش می‌شود «فولادح».

هر نمادی هم که به حرف «ح» منتهی باشد در واقع حق تقدم یکی از شرکت‌های حاضر در بورس است. پس اگر دیدید نمادی به حرف «ح» ختم شده است، مطمئن باشید که حق تقدم است و حواس‌تان باشد در خرید آن دچار اشتباه نشوید.

حق تقدم سهام استفاده نشده چه می‌شود؟

اگر سهامداری در مهلت مقرر فرم افزایش سرمایه را پر نکند و حق تقدم‌هایش را نفروشد، اصطلاحا گفته می‌شود از حق تقدم‌هایش استفاده نکرده است. در انتهای مهلت تعیین‌شده برای استفاده از حق تقدم‌ها، شرکت حق‌تقدم‌های استفاده‌نشده را حراج می‌کند و پس از کسر کارمزد، مبلغ حاصل را به حساب سهامداران می‌ریزد.

دامنه نوسان قیمت حق تقدم سهام به چه میزان است؟

در حال حاضر دامنه نوسان قیمت حق تقدم‌ها دو برابر دامنه نوسان قیمت سهام عادی است. به عبارت ساده‌تر؛ قیمت حق تقدم‌ها می‌تواند از منفی ۱۰ درصد تا مثبت ۱۰ درصد نوسان کند. همین دامنه نوسان بالا باعث می‌شود عده‌ای از سهامداران که ریسک‌پذیری بالاتری دارند در بازه‌های زمانی کوتاه اقدام به خریدوفروش حق‌تقدم‌ کنند. به همین دلیل پیشنهاد می‌کنیم که اگر در بازار سرمایه تازه‌کارید یا ریسک‌گریز هستید، با نگاه نوسان‌گیری اقدام به خریدوفروش حق تقدم نکنید.

چه موقع حق تقدم بخریم؟

به‌طور کلی شرکت در افزایش سرمایه از محل آورده و مطالبات، دریافت حق تقدم و تبدیل حق تقدم‌ها به سهام معمولی می‌تواند بین ۳ تا ۶ ماه طول بکشد. پس شرکت در این فرایند در وهله اول برای کسانی مناسب است که دیدگاه کوتاه‌مدت ندارند و می‌خواهند برای میان‌مدت و بلندمدت سرمایه‌گذاری کنند.

نکته بعدی اینکه گاهی ممکن است بین قیمت سهام و حق تقدم آن شکاف قیمتی قابل توجه ایجاد شود. مثلا قیمت سهم ۱۰۰۰ تومان باشد و قیمت حق تقدم آن ۷۰۰ تومان. در این حالت اگر حق تقدم ۷۰۰ تومانی را بخرید و ۱۰۰ تومان آن را پرداخت کنید، قیمت سهم برایتان ۸۰۰ تومان تمام می‌شود، در حالی که قیمت روز آن سهم ۱۰۰۰ تومان است. در این موقعیت، سهامدارانی که نگاه بلندمدت‌تری دارند و تحلیل‌شان این است که قیمت این سهم روندی افزایشی دارد، از این شکاف قیمتی استفاده می‌کنند و به جای خریدن سهام معمولی، حق تقدم آن را می‌خرند و تبدیل به سهم می‌کنند.

پس برای خریدن حق تقدم باید دو نکته را در نظر بگیریم: اول اینکه نگاه خودمان در سهامداری میان‌مدت (بیشتر از ۶ ماه) و بلندمدت (بیشتر از یک سال) باشد و دوم هم اینکه تحلیل‌مان این باشد که سهام شرکت در آینده روند صعودی خواهد داشت.

اوراق اختیار فروش تبعی چیست و چه کاربردی دارد؟

اوراق اختیار فروش تبعی چیست

اوراق اختیار فروش تبعی اوراقی است که در آن فروشنده ( شرکت منتشر کننده اوراق) متعهد می‌شود که تعداد معینی از سهام شرکت را به قیمت مشخصی که به آن “قیمت اعمال” می گویند در تاریخ معین که به آن “تاریخ اعمال” می گویند از سهامدار خریداری کند. اوراق اختیار فروش تبعی در واقع اوراقی به منزله بیمه کردن سهام سرمایه گذاران از کاهش قیمت احتمالی به حساب می آید. به زبان ساده تر اگر سهام شرکتی دارای شرایط بنیادی قوی و یا حمایت حقوقی ها باشد آن شرکت اوراق اختیار فروش را منتشر میکند و اصطلاحا کف قیمت سهم را می بندد. این نشان میدهد که شرکت به سوداوری سهام خود اعتقاد دارد و حاضر به پشتیبانی قیمتی از آن است و این امید را به سرمایه‌گذاران می‌دهد که در برخی محدوده‌های قیمتی توجیهی برای فروش سهام وجود ندارد. نکته ای که باید به خاطر داشته باشید این است که در هنگام اتخاذ موقعیت اختیار فروش تبعی، باید سهام شرکت را نیز در پرتفو داشته باشید. در این مقاله آموزشی قصد داریم در خصوص حالت های مختلف خرید و فروش اختیار صحبت کنیم.

تعریف اوراق فروش تبعی با یک مثال

شکل زیر اوراق اختیار فروش تبعی بانک پارسیان را نشان میدهد که در سایت tse.ir قرار داده شده است. همانطور که در شکل زیر مشاهده میکنید اوراق فروش تبعی بانک پارسیان با نماد هپارس می باشد. همانطور که در شکل مشاهده می شود برخی از اطلاعات این اطلاعیه به شرح زیر می باشد.

حداقل حجم عرضه روزانه : 100000 ورقه

کل حجم عرضه : 50 میلیون ورقه

محدودیت خرید هر کد حقیقی : 100000 ورقه

قیمت اعمال: 5920 ریال

اوراق اختیار فروش تبعی

حال قصد داریم ارزیابی کنیم که شرایط اتخاذ موقعیت در این ورقه بهادار چگونه است. فرض کنید بانک پارسیان در قیمت 5220 ریال دارای صف فروش می باشد. حال سرمایه گذار باید بررسی کند که این طرح بیمه سهام چگونه به او در خرید و فروش سهم کمک میکند. همانطور که در بالا گفته شده است قیمت اعمال 5920 ریال می باشد. یعنی اگر سرمایه گذار با قیمت امروز یعنی 5220 ریال سهم وپارس را خریداری کند و از طرف دیگر موقعیت اختیار را خریداری کند در تاریخ سر رسید یعنی 1399/12/10 بازدهی حدود 13 درصدی کسب میکند. یعنی عرضه کننده که صندوق سرمایه گذاری توسعه بازار می باشد موظف است که در تاریخ سررسید مبلغ 5920 ریال به ازای هر سهم به حساب سرمایه گذار واریز کند که البته این را هم در نظر داشته باشید که طبق اطلاعیه محدودیت خرید مقدار سهام مجاز هر پرتفوی برای هر کد 100000 برگه می باشد.

حال اگر سرمایه گذاری قرار باشد اوراق اختیار فروش تبعی بانک پارسیان را خریداری کند اولا باید به تعدادی که مد نظرش است سهام را در پرتفو خود خریداری کند و سپس اوراق اختیار که قیمت هر واحد آن 1 ریال می باشد را بخرد. یعنی اگر شما تمایل داشته باشید 50000 سهم بانک پارسیان را بیمه کنید باید به تعداد 50000 ورقه از اوراق 1 ریالی را خریداری کنید و تا زمان سررسید این اوراق سهام را نیز در پرتفو داشته باشید.

اصطلاحات موجود در اطلاعیه اوراق اختیار فروش تبعی

سهم پایه: سهمی که اوراق اختیار فروش تبعی بر اساس آن تنظیم شده است.
قیمت اعمال: قیمتی که عرضه کننده متعهد به تسویه آن در تاریخ اعمال می باشد.
تاریخ اعمال: تاریخی که برای اعمال اوراق اختیار فروش تبعی تعیین می شود.
دوره معاملاتی: به فاصلۀ بین اولین روز معاملاتی و آخرین روز معاملاتی اوراق اختیار فروش تبعی دوره معاملاتی می گویند.
سقف خرید: حداکثر تعداد اوراق تبعی اشخاص حقیقی یا حقوقی مجاز به خریداری آن می باشند.
کل حجم عرضه: تعداد اوراقی که از سوی عرضه‌کننده طی دوره معاملاتی در بازار عرضه خواهد شد.
حداقل حجم عرضه روزانه: تعداد اوراقی که باید توسط عرضه کننده در هر روز عرضه شود.
قیمت عرضه اوراق تبعی: قیمتی که توسط ناشر اوراق در بازار فروخته می شود را قیمت عرضه می گویند و در هر روز بر اساس فرمول مشخصی محاسبه می گردد.

اصطلاحات اوراق اختیار فروش تبعی

شرایط مختلف سرمایه‌گذار هنگام اعمال اوراق اختیار فروش تبعی

در این بخش قصد داریم در خصوص اعمال اوراق اختیار فروش تبعی با مثال توضیح دهیم. به عنوان مثال شخصی بابت 200 سهم شرکت فارس که در حال حاضر قیمت 2500 تومان دارد اختیار فروشی را به قیمت اعمال 2300 تومان در چهار ماه آینده خریداری کرده است. پس این سرمایه‌گذار در حالت فوق هیچ سهمی از شرکت فارس را در اختیار ندارد و بابت هر سهم دارایی پایه مبلغ 200 تومان (درمجموع 40000 تومان) را به‌عنوان هزینه اولیه پرداخت میکند. حال بیاید در قیمت های مختلف وضعیت معاملاتی سرمایه گذار را بررسی کنیم.

حالت اول: قیمت سهام در تاریخ اعمال کاهش یابد

در حالت اول فرض کنید که قیمت سهام پتروشیمی خلیج فارس در بازار به 2100 تومان کاهش یابد. در این حالت سرمایه گذار اختیار فروش خود را مقدار سهام مجاز هر پرتفوی اعمال می کند. در نتیجه سرمایه گذار می تواند 200 سهم خود را در بازار با قیمت 2100 تومان خریداری و به قیمت 2500 تومان به فروش برساند و از این معامله 80000 تومان درآمد کسب کند. اگر خاطرتان باشد در ابتدای مثال گفتیم که سرمایه گذار در ابتدا 40000 تومان به عنوان هزینه اولیه اختیار فروش را اعمال کرده است. پس سود سرمایه گذار در این حالت برابر 40000 تومان خواهد بود (40000=40000-80000) محاسبات زیر به صورت خلاصه بیان شده است.

هزینه اولیه بابت اتخاذ موقعیت خرید اختیار فروش: 40000 تومان

سود ناشی از خرید 200 سهم فارس به مبلغ 2300 تومان و فروش به قیمت اعمال 2100 تومان: 80000 تومان

سود خالص حاصل از اعمال: 40000 تومان

حالت دوم: قیمت سهم افزایش یابد

در حالت دوم فرض کنید که قیمت سهام پتروشیمی خلیج فارس در بازار به 2800 تومان افزایش یابد. در این حالت سرمایه گذار اختیار فروش خود را اعمال نمی کند چرا که متحمل زیان می شود. هزینه ای که سرمایه گذار بابت خرید اختیار متحمل می شود که 40000 تومان است.در این حالت سرمایه گذار اختیار خود را اعمال نمیکند و صرفا هزینه اتخاذ موقعیت را پرداخت میکند.

حالت سوم: قیمت سهم تغییری نکند

زمانی که قیمت سهم در بازار با قیمت اعمال برابر باشد برای سرمایه گذار سود و زیانی به همراه ندارد. در این حالت سرمایه گذار نیاز به انجام کاری ندارد و صرفا باید هزینه اولیه برای اختیار فروش تبعی را پرداخت کند. (هزینه 40000 تومانی برای اتخاذ موقعیت)

شرایط مختلف سرمایه گذار در اوراق فروش تبعی

نکات کاربردی اوراق اختیار فروش تبعی

  1. اختیار فروش تبعی قابلیت معامله ثانویه ندارد.
  2. درصد سود و زیان با توجه به قیمت پایه در روز پایانی و قیمت اعمال تعیین میگردد.
  3. امکان شناسایی سود و زیان در طی دوره تا سر رسید وجود ندارد.
  4. در هنگام خرید اختیار باید حتما تعداد سهم مورد نیاز را داشته باشید. یعنی اگر قرار است 5000 اختیار بخرید پس باید 5000 سهم نیز داشته باشید.

توجه:

لازم به ذکر است که اوراق اختیار فروش دارای دو شیوه اعمال اروپایی و آمریکایی است. در حالت اروپایی اوراق اختیار تنها در تاریخ سررسید اعمال می شوند اما در حالت آمریکایی سرمایه‌گذار در هر تاریخی تا سررسید قادر به اعمال اختیار می باشد (فرض کنید تاریخ شروع 20 اردیبهشت 99 و تاریخ اعمال 25 خرداد است، درصورتی‌که به‌صورت آمریکایی اعمال شود سرمایه‌گذار در هر تاریخی مانند 21 خرداد قادر به اعمال اختیار می باشد درحالی‌که در مدل اروپایی فقط در تاریخ سررسید یعنی 25 خرداد 99 اختیار قابل اعمال می باشد.

آیا قابلیت معامله ثانویه اوراق اختیار فروش تبعی یا سهم وجود دارد؟

در پاسخ به این سوال باید گفت اگر سرمایه گذار قصد داشته باشد که اوراق اختیار فروش تبعی را خریداری کند قابلیت معاملات ثانویه برای آن وجود ندارد. روال مقدار سهام مجاز هر پرتفوی هم به این صورت است که هر سرمایه گذاری ابتدا باید سهام پایه را خریداری کند و سپس اقدام به خرید اوراق اختیار کند و اگر به هر دلیلی مانند رشد قیمت سهم و … سرمایه گذار بخواهد سهام پایه را بفروشند اوراق اختیار نیز باطل می شود. یعنی فرض کنید که شما 20000 سهم بانک پارسیان را در قیمت 522 تومان خریداری کرده اید. پس از آن باید 20000 اوراق اختیار آن را به قیمت هر واحد یعنی 1 ریال خریداری کنید. در این شرایط اگر تا سررسید صبر کنید ( با توجه به قیمت اعمنال 5920 ریال ) بازدهی 13 درصد کسب میکنید. اما اگر قیمت بانک پارسیان افزایش یافت و به 600 تومان رسید شما میتوانید سهم را بفروشید اما اوراق اختیار خریداری شده باطل می شود.

قیمت اوراق اختیار فروش تبعی به ازای هر سهم و نحوه محاسبه سود و زیان آن

نکته ای که در خصوص قیمت اوراق اختیار معامله وجود دارد این است که قیمت مجاز خریداری این اوراق به صورت روزانه تغییر میکند که آن هم با توجه به قیمت روز سهم می باشد. یعنی سازو کار اوراق اختیار فروش تبعی به این صورت می باشد که سرمایه گذار در هر برهه زمانی برای بیمه کردن سهام خود بازدهی در حد سود بانکی (20 تا 24 درصد سالانه) دریافت کند. برای توضیح بهتر این موضوع به مثال زیر توجه کنید.

در ادامه مثال قبل فرض کنید که قیمت روز سهم بانک پارسیان 434 تومان ( 1 مهر 1399 ) و قیمت اعمال برای این اوراق در تاریخ 10 اسفند 1399 برابر 592 تومان باشد. حال اگر سرمایه گذاری سهم را خریداری کند و قصد داشته باشد در تاریخ مورد نظر اختیار خود را اعمال کند بازدهی حدود 36 درصدی کسب میکند. به همین دلیل عرضه کننده شرایطی را ایجاد می‌کند که فرصت آربیتراز را در سهم از بین ببرد و به همین دلیل قیمت مجاز هر واحد اختیار را به صورت روزانه تغییر می‌دهد. یعنی قبلا که اوراق اختیار فروش بانک پارسیان به قیمت 1 ریال ( 29 شهریور 1399 ) به فروش می رسید با کاهش هر چه بیشتر قیمت سهم، عرضه کننده قیمت مجاز را تا سقف 886 ریال ( 1 مهر 1399 ) تغییر داد. یعنی اگر سرمایه گذاری بانک پارسیان را در قیمت 4340 ریال خریداری کند باید اوراق اختیار فروش آن را در همان روز به قیمت 886 ریال خریداری کند. یعنی قیمت تمام شده هر واحد بانک پارسیان برای سرمایه گذار 5226 ریال می باشد که اگر آن را با قیمت اعمال 5920 ریالی مقایسه کنیم بازدهی حدودا 13 درصدی نصیب سرمایه گذار می شود که همان بازدهی معقول ذکر شده می باشد. حال اگر قیمت سهام شرکت نیز افزایش یابد به همین ترتیب قیمت مجاز برای اوراق اختیار فروش تبعی کاهش می یابد و باز هم بازدهی سهم در سر رسید معقول و منطقی می شود. یعنی عرضه کننده سهم با تغییراتی که در قیمت اوراق اختیار فروش تبعی اعمال میکند فرصت کسب سود حداکثری را در سهم به حداقل ممکن که همان نرخ سود بانکی می باشد کاهش میدهد.

در خصوص خرید اوراق فروش تبعی به این نکته توجه کنید که در صورت خرید این اوراق باید سهم را از قبل در پرتفو داشته باشید و به تعداد سهمی که دارید اوراق را خریداری کنید اما اگر سهم پایه را داشته باشید و قیمت آن افزایش یافت می توانید بدون توجه به داشتن اوراق اختیار تبعی، سهم را به فروش برسانید و صرفا هزینه ابطال اوراق را پرداخت کرده اید. یعنی اگر 20000 سهم خودرو را به قیمت 300 تومان خریداری کرده باشید و اوراق اختیار فروش تبعی آن را نیز خریداری کرده باشید و پس از ان قیمت سهم افزایش یابد و به 400 تومان برسد می توانید سهم را بفروشید و مشکلی از این بابت نیست.

سخن پایانی

راه‌اندازی طرح بیمه کردن سهام تحت عنوان اوراق اختیار فروش تبعی، طرح مناسبی در جهت کنترل کردن هیجان سرمایه‌گذاران هنگام فروش سهم در موقعیت‌های حساس و بحرانی به حساب می‌آید، اما نکته‌ای که در این بین وجود دارد، محدود بودن تعداد عرضه‌ها توسط عرضه‌کننده است؛ به‌عنوان مثال کل حجم عرضه اوراق اختیار فروش تبعی برای بانک پارسیان ۵۰ میلیون ورقه است که بسیار پایین است، چرا که تعداد کل سهام بانک پارسیان تقریبا ۱۵۶ میلیارد برگ سهم و میزان سهام شناور آن حدود ۳۱ میلیارد برگ سهم است و عرضه‌کننده تنها تعداد بسیار محدودی را قرار است بیمه کند که از این نظر بسیار نامناسب است. حال اگر شرایطی ایجاد شود که عرضه‌کننده قابلیت بیمه کردن بخش مناسبی از سهام شناور را داشته باشد می‌تواند کارآیی این طرح را در بازار افزایش دهد و رفته رفته سرمایه‌گذاران اطمینان بیشتری در خرید سهم هنگام ریزش‌های شدید قیمتی داشته باشند و همین عامل باعث کاهش هیجان فروش سهم در بازار شود. چرا که اگر قرار باشد سهام شرکت با هدف بازدهی معادل سود بانکی بیمه شود، بالطبع هیجان فروش سهم در بازار در برخی از محدوده‌های قیمتی از بین می‌رود.

در صورتی که قصد خرید کتاب های خوب و مورد تایید در حوزه بازار سرمایه را دارید از طریق لینک زیر اقدام کنید.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.